‎Hãy thử tưởng tượng mọi trường hợp ‎dẫn đến tận thế.
‎Có thể là thứ gì từ phía trên.
‎Hay thứ gì từ bên dưới.
‎Hoặc là điều chúng ta tự gây ra.
‎Nhưng có một thứ được xếp hạng
‎một trong những thứ lớn nhất ‎dẫn đến tận thế...
‎Nếu bạn nghĩ về thứ liên quan ‎đến việc gây thiệt mạng
‎hàng triệu người,
‎thì đại dịch là nguy cơ lớn nhất.
‎Một đại dịch là dịch bệnh vượt khỏi ‎tầm kiểm soát, lan ra khắp thế giới,
‎thiệt mạng hàng triệu người ‎và biến động các nền văn minh.
‎Chúng ta biết vì đã từng chứng kiến...
‎một vài lần.
‎Vào thế kỷ thứ 6, một đại dịch đã giết hại ‎nửa dân số thế giới.
‎Thế kỷ 14, đại dịch khác xóa sổ ‎nửa Châu Âu.
‎Và vào thế kỷ thứ 20, một đại dịch ‎đã giết hại gần 5% dân số thế giới
‎chỉ trong hai năm.
‎Đó là chuyện trăm năm trước.
‎Ta đã học được từ đại dịch trước đây ‎và có những tiến bộ kinh ngạc.
‎Phản ứng tiến bộ, đào tạo tiến bộ, ‎nhân công tiến bộ...
‎Chúng ta đã có những hệ thống giám sát, ‎liên lạc cải tiến.
‎Chúng ta có những tổ chức ‎như Tổ chức Y tế Thế giới, CDC...
‎Chúng ta có thiết bị y tế, thuốc, ‎phương pháp, vaccine phát triển.
‎Vậy mà nguy cơ tái diễn chưa bao giờ ‎cao đến như vậy.
‎Chúng tôi đã dự đoán.
‎Chúng tôi đã ước tính có khoảng ‎năm dịch bệnh mới diễn ra
‎ở đâu đó mỗi năm,
‎và tỷ lệ ngày càng tăng.
‎Trở thành đại dịch là khó tránh khỏi.
‎Mẹ Thiên nhiên là khủng bố sinh học.
‎Ta đang ở trong một cuộc đua, ‎và rủi ro rất lớn.
‎Sự mô phỏng này ước tính nếu đại dịch ‎xảy ra hôm nay sẽ giết chết 33 triệu người
‎chỉ trong sáu tháng.
‎Một đại dịch sẽ gây thiệt mạng không kém ‎các cuộc chiến tranh khổng lồ trước đây.
‎Nền kinh tế sẽ sụp đổ.
‎Cái giá phải trả sẽ không thể tưởng được ‎và không quốc gia nào tránh khỏi
‎hậu quả mà nó gây ra.
‎Câu hỏi không phải là ‎đại dịch sắp đến chưa...?
‎Chỉ có ba thứ trên đời ‎là không thể tránh khỏi.
‎Chết, thuế, và đại dịch cúm.
‎...hay khi nào thì đại dịch xuất hiện?
‎Chúng tôi ước tính có ‎một triệu rưỡi các loại virus
‎ngoài hoang dã mà ta chưa biết đến.
‎Một trong số đó có thể đã tràn vào ‎dân số con người rồi.
‎Câu hỏi phải là...
‎chúng ta đã sẵn sàng chưa?
‎Đại dịch cúm phải được ‎giải quyết triệt để.
‎Thế giới đang chống lại dịch Ebola ‎lớn nhất lịch sử.
‎Nguy cơ là rất lớn.
‎Một virus có thể nguy hiểm ‎ngang với bom hay tên lửa.
‎Tác nhân gây bệnh là vô hạn.
‎Cư dân tin rằng thị trấn của họ ‎là nguồn gốc dịch cúm lợn.
‎Tất cả loài động vật ‎đều có thể là mầm bệnh.
‎Người bệnh có thể được chữa lành, ‎nhưng trong lúc đó,
‎anh ta truyền bệnh.
‎Chiến dịch chống bệnh truyền nhiễm ‎có thể thành công,
‎nếu mọi người đồng lòng.
‎Chúng ta không biết tương lai sẽ thế nào.
‎Đại dịch bắt nguồn từ thế giới ‎vô hình với mắt thường.
‎Vi sinh vật là dạng sống ‎đầu tiên trên trái đất.
‎Nhiều loài không thể tự tái tạo,
‎nên chúng chiếm các tế bào sống khác.
‎Và ngày nay chúng ở khắp nơi.
‎Ở trên người.
‎Và ở bên trong.
‎Có vi khuẩn lợi, nhưng loài khác ‎gây tổn hại hoặc giết chết các tế bào.
‎Sốt, ho, hắt hơi, tiêu chảy...
‎đó là khi cơ thể ta phản ứng lại.
‎Nhưng có những loài rất mạnh, ‎chúng lấn át hệ miễn dịch...
‎và gây tử vong.
‎Đại dịch thường do ‎hai loại vi khuẩn gây ra:
‎vi khuẩn và virus.
‎Điều thú vị về virus là chúng thích nghi ‎rất nhanh để truyền từ
‎sinh vật sang loài khác.
‎Chúng là vi sinh vật có khả năng ‎cao nhất trở thành đại dịch.
‎Như có thể dự đoán, virus gây cúm gia cầm ‎bắt nguồn từ gia cầm.
‎Cúm lợn bắt nguồn từ lợn.
‎HIV bắt nguồn từ tinh tinh.
‎Ebola có thể bắt nguồn từ dơi.
‎Và vài dịch bệnh khác xuất phát từ muỗi.
‎Khi chúng truyền sang người, virus mới ‎được gọi là virus lây nhiễm từ động vật
‎và chúng vô cùng nguy hiểm.
‎Đây là những virus tiến hóa rất nhanh ‎và có thể thay đổi bề mặt
‎và xâm nhập rất nhanh chóng.
‎Chúng có thể biến đổi thành virus mới ‎khi xâm nhập vào con người.
‎Không phải lúc nào cũng vậy.
‎Rất ít khi xảy ra.
‎Nhưng khi chúng xảy ra, ‎hậu quả rất tàn khốc.
‎Hãy nhìn lại một trang trại ở Kansas ‎một thế kỷ trước.
‎Các chuyên gia cho rằng đại dịch cúm ‎năm 1918 có thể xuất phát
‎khi một con gia cầm ‎và một người nhiễm bệnh
‎tiếp xúc con lợn.
‎Con gà bị cúm gia cầm, một loại virus cúm
‎lây truyền sang gà, ngỗng và vịt ‎ít nhất trong một trăm năm.
‎Trong khi người có giống cúm khác, ‎cúm theo mùa
‎gây ra triệu chứng mệt mỏi và sốt ‎đến hàng thế kỷ nay.
‎Hai loại virus này không thể ‎lây nhiễm cho nhau,
‎nhưng có thể lây sang lợn.
‎Và trong tế bào của lợn, ‎hai virus đã kết hợp với nhau,
‎tạo thành virus sinh vật mới: H1N1.
‎Phần này từ virus con người ‎cho nó khả năng truyền sang người,
‎nhưng phần này từ virus gia cầm ‎ngăn cản hệ miễn dịch
‎nhận biết và chống trả lại.
‎Sự kết hợp chết người.
‎Nó đã gây thiệt mạng từ 50 ‎đến 100 triệu người trên toàn thế giới.
‎Chưa từng có thứ gì như vậy trong lịch sử.
‎Có thể hiểu bệnh dịch có hai cấp độ:
‎nó dễ lây như thế nào ‎và nguy hiểm ra sao.
‎Đây là bệnh cúm theo mùa ở người
‎và đây là cúm gia cầm.
‎Và đây là sự kết hợp năm 1918.
‎Nó rất dễ lây vì nó ở trong không khí,
‎nghĩa là virus lơ lửng trên không, ‎lây nhiễm bất kỳ ai hít phải nó.
‎Và virus 1918, cứ ba người thì một người ‎bị nhiễm trên Trái Đất.
‎Và nó đã gây thiệt mạng gần 5% ‎dân số thế giới.
‎Thành phần còn lại là công nghệ.
‎Dịch cúm này xuất hiện vào giữa ‎Thế Chiến thứ nhất.
‎Chúng ta cử người xuyên suốt từ ‎Hoa Kỳ đến Châu Âu tham chiến
‎và khi đưa họ trở về. Con virus tận dụng
‎các loại hình vận chuyển và lan ra ‎thế giới nhanh chóng
‎và hiệu quả.
‎Thực chất, trong mỗi đại dịch, ‎công nghệ con người là nguyên nhân
‎đưa dịch bệnh ra khắp thế giới.
‎Đại dịch Cái chết Đen qua các con tàu ‎đến Châu Âu vào thế kỷ 14.
‎Nó là hai dịch bệnh khác nhau:
‎Dịch hạch Bubonic, gây thiệt mạng 60% ‎số người mắc bệnh.
‎Và dịch hạch phổi, gây thiệt mạng hầu hết ‎những người mắc phải.
‎Rồi có cả bệnh đậu mùa.
‎Nó ít nguy hiểm hơn Cái chết Đen,
‎gây thiệt mạng 30% số người mắc phải, ‎nhưng dễ lây nhiễm hơn.
‎Con người rải nó khắp thế giới.
‎Riêng trong thế kỷ thứ 20, nó đã giết hại ‎khoảng 400 triệu người.
‎Những bệnh dịch khác cũng trở thành ‎những đại dịch.
‎Nhưng sau cùng, chúng ta cũng phát triển ‎công nghệ để tự bảo vệ mình.
‎Việc tách riêng du khách một thời gian ‎để kiểm tra họ có bệnh không,
‎được gọi là cách ly,
‎áp dụng lần đầu trong Cái chết Đen.
‎Rồi ta sáng chế ra kính hiển vi, ‎giúp ta nhìn được kẻ thù
‎lần đầu tiên.
‎Tiếp theo, chúng ta có kháng sinh.
‎Nó khiến các dịch bệnh lây lan ‎bởi vi khuẩn bớt nguy hiểm hơn nhiều.
‎Và bệnh đậu mùa dẫn đến sự phát triển ‎vaccine lần đầu tiên
‎để bảo vệ chúng ta khỏi các loại virus.
‎Cơ chế hoạt động của vaccine ‎là chúng ta được tiêm protein của virus
‎và ta tự tạo ra các kháng thể. ‎Đây là những phân tử nhỏ gắn vào
‎những protein đó và vô hiệu hóa con virus
‎và lan ra khắp cơ thể.
‎Vậy là khi chúng ta nhiễm virus thật, ‎chúng ta nhanh chóng phản ứng miễn dịch,
‎phát ra kháng thể, tiêu diệt virus.
‎Nếu có đủ số người trong tập thể ‎được tiêm vaccine, sẽ ngăn chặn được
‎bệnh dịch lan ra.
‎Nên bệnh đậu mùa đã được tuyên bố ‎xóa bỏ hoàn toàn vào năm 1980.
‎Và các dịch bệnh không gây thiệt hại ‎nhiều như trước nữa.
‎Và các loại thuốc kháng virus khiến virus ‎như HIV ít nguy hiểm và lây lan hơn nhiều.
‎Sau cùng, mạng Internet giúp chúng ta ‎phát hiện và ngăn chặn từ sớm.
‎Đó là tại sao nghiên cứu chỉ ra ‎ngày càng ít người mắc bệnh truyền nhiễm.
‎Nhưng đồng thời, số lượng ‎bùng phát dịch bệnh lại tăng lên
‎và đa phần nguyên nhân là sự xuất hiện ‎các virus lây từ động vật.
‎Trong khoảng 1,6 triệu virus hoang dã ‎được ước tính,
‎chúng ta mới chỉ biết đến khoảng 3.000.
‎Còn ít hơn cả 0,01%.
‎Nghĩa là đại dịch tiếp theo có thể ‎là loài virus mà ta chưa chuẩn bị.
‎Ta đã biết loài nguy hiểm, ‎nhưng có những loài khác
‎nguy hiểm hơn, và lây lan nhanh hơn
‎ở vùng không có thuốc và vaccine. ‎Đó là nguy cơ rất lớn.
‎Đây được gọi là Dịch bệnh X.
‎Và chúng ta biết ta chưa sẵn sàng
‎vì chúng ta đã từng thấy.
‎Đây là chợ tươi ở Lianghua, Trung Quốc.
‎Khác với chợ ở Phương Tây, ‎nơi động vật đều đã chết khi mang đến,
‎chợ tươi bán các loại thịt rất tươi.
‎Được giết mổ tại chỗ.
‎Nó trở thành nhà máy Dịch bệnh X.
‎Nhiều loài động vật bị nhốt ‎chồng chéo lên nhau,
‎máu và thịt trộn lẫn ‎khi bán cho người khác.
‎Trong lúc này, các loại virus gặp nhau ‎và tiến hóa, gia tăng khả năng
‎truyền bệnh sang người.
‎Đó có thể là những gì đã xảy ra ‎ở phía Nam Trung Quốc năm 2002.
‎Hồi đó, vài khu chợ tươi sống ‎bán động vật hoang dã như rắn,
‎chồn hương và dơi,
‎và nhu cầu thị trường rất cao.
‎Ngày 16 tháng 11, một người ở Phật Sơn, ‎Trung Quốc bị ốm sau khi nấu ăn
‎với món gà, mèo và rắn.
‎Ông ấy có triệu chứng viêm phổi.
‎Sốt, ho và khó thở.
‎Khi điều trị viêm phổi không hiệu quả,
‎Chính phủ kết luận đơn giản ‎là "viêm phổi không điển hình".
‎Nhưng nó bắt đầu lan ra.
‎Và mọi người chết dần.
‎Có những báo cáo về nhiễm khuẩn hô hấp
‎ở các bệnh viện Trung Quốc.
‎Nhưng ta quen rồi.
‎Có những giống virus cúm gây ra bệnh cúm ‎ở Châu Á nhiều lần.
‎Chúng tôi luôn lưu ý và cảnh giác,
‎nhưng chúng không hẳn đáng sợ.
‎Nhưng người từ CDC ‎và Tổ chức Y tế Thế giới
‎để ý đến những lời đồn về căn bệnh này
‎và họ đến gặp chính phủ Trung Quốc ‎và hỏi, "Chuyện gì thế?"
‎Và cách mà cả thế giới biết về chuyện này ‎là khi một người
‎từ một trong những vùng đó đến Hồng Kông.
‎Hồng Kông là nơi tệ nhất ‎để chuyện này diễn ra.
‎Năm 2003, có khoảng bảy triệu người ‎sinh sống ở Hồng Kông.
‎Hơn 16 triệu khách du lịch mỗi năm,
‎và hơn 500 chuyến bay quốc tế ‎cất cánh và đáp xuống mỗi ngày.
‎Ngày 21 tháng 2, một người đến đó.
‎Anh ta cảm thấy bị ốm.
‎Anh ấy đến khách sạn Metropole ‎và lên phòng mình
‎trên tầng 9.
‎Rồi anh ta ho và nôn, rải khắp thang máy
‎và hành lang.
‎Và từ đó lây nhiễm sang 16 người khác ‎rồi họ lại lây truyền dịch bệnh
‎ra khắp thế giới.
‎Người ở phòng này ‎đi chuyến bay vào hôm sau,
‎đến Hà Nội, Việt Nam, ‎và đến bệnh viện để khám
‎rồi lây sang các bác sĩ và y tá.
‎Một trong các bác sĩ ‎mang bệnh đến Bangkok.
‎Đó là lúc Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố ‎tình trạng khẩn cấp quốc tế
‎và chính thức đặt tên cho căn bệnh này.
‎Hội chứng suy hô hấp cấp tính nặng.
‎Hay gọi tắt là SARS.
‎Vài hôm sau, các nhà khoa học tìm ra:
‎một loại virus mà họ chưa từng thấy.
‎Quay lại Metropole, một phụ nữ
‎bay về Toronto và tử vong.
‎Con trai cô đến bệnh viện khám.
‎Tôi nhớ lúc mình ngồi đây,
‎và tôi đang xem tin tức ‎và đột nhiên tôi thấy
‎hình ảnh bệnh viện của tôi, ‎Mount Sinai, trên bản tin.
‎Đó là lần đầu tiên rõ ràng ‎rằng đây sẽ là một vấn đề.
‎Khoảng một tuần sau, ‎khi chúng tôi phát hiện
‎có rất nhiều nhân viên ở bệnh viện
‎bị nhiễm bệnh SARS.
‎Ai sẽ trực vào Thứ Ba? Phải có ai đó trực.
‎Công việc của họ? Ai sẽ làm thay?
‎Đôi khi chỉ thiếu mất ‎một người kinh nghiệm trong phòng ban
‎là cả phòng ban hỗn loạn.
‎Tôi thấy vẫn khỏe khi về nhà, ‎nhưng khi thức dậy giữa đêm
‎thì thấy không khỏe và bị sốt và...
‎có thể là tôi đã nhiễm bệnh
‎Cuối Tháng Ba, 47 nhân viên bệnh viện ‎bị ốm ở Toronto và hàng trăm người nữa
‎bị cách ly,
‎bao gồm cả Allison.
‎Đây là một điều đáng sợ nhất về SARS.
‎Các triệu chứng ban đầu rất khó phát hiện,
‎bùng phát ở cả những bệnh viện tân tiến.
‎Trở lại Hồng Kông, ác mộng đã diễn ra.
‎Dịch SARS lan nhanh hơn bao giờ hết.
‎Một người bị bệnh SARS ‎ở một căn hộ trên tòa nhà.
‎Anh ta bị tiêu chảy và khi sử dụng ‎nhà vệ sinh, SARS lây truyền
‎qua ống cống xuống bên dưới ‎và quạt gió thổi virus
‎vào hệ thống thông gió của tòa nhà ‎và các căn hộ phía trên.
‎Rồi gió lại thổi virus ‎sang các tòa nhà bên cạnh,
‎và nó càng trở nên khó kiểm soát.
‎Đây thực sự là một ác mộng.
‎Bạn không tiếp xúc trực tiếp ‎với người biết là đã nhiễm bệnh.
‎Nên rất khó theo dõi bởi ta không thế biết
‎mầm bệnh bắt đầu từ đâu.
‎Tổng cộng có 329 người nhiễm bệnh ‎trong khu thương mại này
‎và hàng trăm người bị cách ly.
‎Thế giới đang hoảng loạn.
‎Sợ rằng chó và mèo có thể truyền bệnh ‎SARS nên nhiều cư dân ở Bắc Kinh
‎đã bỏ rơi thú cưng của mình.
‎Các nhà chức trách đã thiết lập ‎trạm kiểm soát kiểm tra nhiệt độ tài xế,
‎một triệu chứng của SARS.
‎Một phần, nhờ cộng đồng là chính chúng ta
‎tin tưởng vào các chính quyền.
‎Liệu có chắc chắn rằng ‎điều này không phải là thứ gì đó
‎gây ra bởi tác nhân khủng bố ‎hay tương tự như thế không?
‎Tôi nghĩ, từ tháng Ba năm 2003, ‎ta không loại trừ điều gì.
‎Có 1755 người nhiễm bệnh ở Hồng Kông ‎và 300 người thiệt mạng.
‎Ở Toronto, có 251 người nhiễm bệnh ‎và 41 người chết.
‎Và ít nhất 26 quốc gia khác nữa.
‎Về cơ bản, SARS gây thiệt mạng 774 người, ‎khoảng 10% số người nhiễm bệnh.
‎Nhưng rồi dịch SARS ‎lại diễn biến không ngờ...
‎Điều kỳ lạ là trong một thời gian ‎thì nó tự biến mất.
‎SARS không hẳn là một dịch bệnh virus.
‎Ta không biết nó bắt đầu khi nào ‎nhưng ta biết hậu quả.
‎Tôi không nghĩ đó là một thắng lợi.
‎Đa phần chỉ là may mắn.
‎Vì đã có rất nhiều sai lầm.
‎Quan chức y tế Trung Quốc chỉ thừa nhận ‎dịch bệnh sau khi 18 người
‎đã chết, và hàng trăm người nhiễm bệnh.
‎Chúng tôi sẽ cố gắng hết sức ‎để khắc phục điểm yếu
‎và thiếu sót trong công tác.
‎Sau dịch bệnh SARS, Tổ chức Y tế Thế giới
‎đã họp 196 nước với nhau, và tất cả ‎đều cam kết phát triển
‎khả năng "nhận biết, đánh giá, thông báo, ‎và báo cáo sức khỏe cộng đồng,"
‎bao gồm cả sự bùng phát.
‎Vào năm 2014, ‎chỉ một phần ba số quốc gia tuân thủ.
‎Vấn đề lớn với đại dịch là chúng ta ‎không biết khi nào nó xuất hiện.
‎Và vì thế chúng ta rất dễ lơ đãng.
‎Cần có một ý chí chính trị táo bạo ‎để có thể nói,
‎"Phải, bây giờ tình hình không đến nỗi tệ,
‎nhưng chúng tôi vẫn sẽ tài trợ ‎sức khỏe cộng đồng
‎vì chúng tôi biết ngày nào đó ‎hậu quả sẽ rất tệ".
‎SARS đã cho thấy virus có thể lan nhanh ‎và xa đến thế nào trong thế giới hiện đại.
‎SARS lan khắp thế giới chỉ trong vài tuần.
‎Thì dịch bệnh kế tiếp có thể ‎lan ra thế giới chỉ trong vài ngày.
‎Nhanh hơn nhiều phản ứng của ta.
‎Nghĩa là nếu muốn ngăn chặn ‎đại dịch kế tiếp,
‎cơ hội tốt nhất là ngăn chặn ‎từ nguồn bệnh.
‎SARS là loài virus sống im lặng ‎trong một loài động vật hoang dã.
‎Chuyên gia cho rằng mầm bệnh ‎là từ loài dơi phía Nam Trung Quốc.
‎Các nhà khoa học đã đến các hang động ‎kể từ đợt bùng phát,
‎bắt những con dơi và tìm ‎loài virus tương tự như SARS.
‎Và họ tìm thấy rất nhiều, giúp họ
‎tạo ra hệ thống phát hiện dịch bệnh sớm.
‎Và khi phát hiện, chúng tôi sẽ ‎cảnh báo chính phủ Trung Quốc
‎và họ cố gắng giảm thiểu ‎sự phơi nhiễm của dân số với virus.
‎Trung Quốc không chỉ là nơi duy nhất ‎có những virus này.
‎Bản đồ này là những nơi có nguy cơ ‎lớn nhất xuất hiện loài virus mới.
‎Mầm bệnh xuất hiện ở những nơi ‎như cuối đường đô thị
‎trong một khu rừng nhiệt đới, ‎mới có thêm
‎giấy phép khai thác. Con người chuyển đến.
‎Vì không có lương thực nên họ phải đi săn.
‎Hoặc là một trang trại ở Đông Nam Á ‎mới được mở rộng và phát triển
‎mà có những con dơi ở gần đó lây truyền ‎virus sang những con lợn.
‎Đây là một phương pháp cách mạng để ‎bảo vệ chúng ta khỏi những đại dịch tới,
‎nhưng nó không thể kiểm soát được tất cả.
‎Vì thế, ta cần cải thiện các loại vaccine.
‎Nếu một căn bệnh xuất hiện ‎mà trước đây ta chưa từng thấy,
‎thường sẽ mất bốn hoặc năm năm ‎để tìm ra loại vaccine
‎chống lại bệnh đó.
‎Và những công nghệ mới ‎có thể rút ngắn thời gian.
‎Đó là lý do tổ chức có tên CEPI ‎được thành lập.
‎Và họ đã phát triển một loại vaccine ‎cho Dịch bệnh X.
‎Vaccine truyền thống đưa ‎phân tử protein từ virus,
‎và sản xuất các protein ‎tốn rất nhiều thời gian và tiền bạc.
‎Nhưng loại vaccine mới không dùng protein.
‎Nó đưa vật liệu di truyền để cơ thể ‎tự sản sinh ra các protein đó.
‎Cơ thể bạn trở thành nơi sản xuất, ‎tự tạo ra các phân tử protein
‎và các kháng thể cho chúng.
‎Nhà khoa học có thể thay đổi ‎vật liệu di truyền để cơ thể
‎sản sinh phân tử protein của ‎hầu hết các loài virus.
‎Khi họ tìm ra cách đưa thứ này ‎vào cơ thể, có thể giảm thời gian
‎của việc phát triển vaccine mới ‎từ vài năm...xuống còn 16 tuần.
‎Đồng thời, các nhà khoa học cũng đang ‎phát triển một loại vaccine tổng hợp,
‎một lần tiêm là có thể khiến chúng ta ‎miễn dịch với tất cả loại cúm suốt đời.
‎Chưa có loại vaccine cúm tổng hợp nào,
‎như tên gọi, được nghiên cứu hoàn chỉnh,
‎nhưng chính phủ Hoa Kỳ ‎và các chính phủ Châu Âu
‎đã cùng hỗ trợ nghiên cứu đó ‎với tinh thần chưa từng thấy
‎từ vài thập kỷ trước, vì họ hiểu
‎rằng dịch cúm là mối nguy hại ‎bất diệt và rất nghiêm trọng.
‎Sự thực là công nghệ con người khiến cho ‎đại dịch kế tiếp là không thể tránh khỏi.
‎Sự phá rừng đã đưa ‎nhiều động vật hoang dã đến tiếp xúc
‎với nhiều người hơn.
‎Và trang trại công nghiệp tập trung ‎các loài động vật với nhau, khiến virus
‎có nhiều cơ hội kết hợp thành loài mới ‎lây nhiễm sang người.
‎Rồi ta lại càng tạo cơ hội ‎cho chúng lây lan.
‎Nhưng công nghệ cũng đã từng ‎ngăn chặn các đại dịch,
‎và nó là cơ hội duy nhất.
‎Chúng ta biết, vì chúng ta đã ở trong ‎cuộc đua này từ khi sự sống bắt đầu.
‎Khi một đại dịch xuất hiện ở bất cứ ‎quy mô nào, ta luôn nhìn lại và ước rằng
‎đáng lẽ nên đầu tư nhiều hơn.
‎Chúng ta còn thiếu sót rất nhiều.
‎Biên dịch: Ngoc-Van Vu