Các vì sao rất lớn và rất nóng.
Chúng có mặt khắp nơi.
Các vì sao thống trị vũ trụ.
Số phận của ta được liên kết với số phận của các vì sao.
Ra đời đầy dữ dội và mất đi trong các vụ nổ kinh hoàng,
chúng lấp đầy vũ trụ bằng bụi,
và các khối hỗ trợ sự sống.
Mọi nguyên tử từ trong người ta được sinh ra trong lõi của sao.
Các vì sao khiến vũ trụ của ta vận động.
Mọi sự sống đều bắt đầu ở đây.
VŨ TRỤ HOẠT ĐỘNG THẾ NÀO
CÁC VÌ SAO
Bầu trời đêm có vô vàn vì sao.
Vào đêm quang đãng, nếu may, ta sẽ thấy 3.000 vì sao,
nhưng đó chỉ là phần nổi của vũ trụ bao la.
Riêng thiên hà của ta đã có hơn 100 tỉ vì sao,
và có hơn 100 tỉ thiên hà ở vũ trụ mà ta quan sát được.
Số vì sao còn nhiều hơn số hạt cát trên Trái đất.
Mỗi vì sao đều có ý nghĩa lớn, tạo ra vật chất cơ bản...
cho mọi thứ trong vũ trụ,
bao gồm cả chúng ta.
Hầu hết đều ở xa, ta biết rất ít về chúng.
Nhưng có 1 vì sao ở rất gần.
Mọi thứ mà ta biết về các vì sao,
ta đều học từ người hàng xóm đó.
Ánh sáng Mặt trời sưởi ấm ta mỗi ngày...
chính là ánh sáng của sao,
vì Mặt trời chính là 1 vì sao, như mọi vì sao khác.
Từ Trái đất, ta thấy Mặt trời như quả cầu ánh sáng chói lọi.
Bỏ qua ánh sáng, 1 trong các vật thể mạnh nhất vũ trụ...
sẽ hiện ra ở sân sau của ta.
Chính quả cầu khí siêu nóng này...
thắp sáng hệ Mặt trời suốt 4,6 tỉ năm qua,
và thống trị mọi sự sống trên Trái đất.
Mặt trời ở cách đây 150 triệu cây số.
Trên thực tế, nó rất khổng lồ.
Bên trong Mặt trời đủ chỗ cho cả triệu Trái đất.
Mặt trời có đường kính 1,5 triệu cây số,
nhưng nó vẫn bé xíu nếu so với các vì sao lớn ngoài kia.
Eta Carinae lớn hơn Mặt trời 5 triệu lần.
Betelgeuse lớn hơn Eta Carinae 300 lần.
Nếu nó là Mặt trời, nó sẽ vươn xa như sao Mộc.
Còn con quái vật này nữa, VY Canis Majoris,
vì sao lớn nhất từng được phát hiện.
Nó lớn hơn Mặt trời 1 tỉ lần.
Các vì sao có màu khác nhau, từ đỏ, vàng tới xanh.
Một số tồn tại đơn độc.
Số khác có cặp và quay quanh nhau.
Chúng hợp lại trong các thiên hà khổng lồ,
được cấu thành từ hàng tỉ vì sao.
Mỗi vì sao đều khác biệt,
nhưng chúng bắt đầu sự sống giống nhau.
Đó là các đám mây bụi và khí gọi là tinh vân.
Chúng rộng hàng tỉ cây số và trôi trong không gian,
tạo nên các hình thù ngoạn mục.
Tinh vân Ngọn lửa.
Tinh vân Đầu ngựa.
Tinh vân Lạp hộ.
Mỗi tinh vân là 1 vườn ươm sao.
Ở đó, hàng triệu sao mới được sinh ra.
Nhưng ta không thấy sự ra đời của chúng.
Phần ấn tượng hơn của tinh vân không phải lớp khí rực rỡ,
mà là các phần tối.
Các phần tối có các vùng khí và bụi đậm đặc.
Đó là nơi xảy ra phản ứng thực sự để hình thành sao.
Mây bụi dày đến nỗi kính thiên văn không thấy ở trong.
Với ta, các vì sao vô cùng quan trọng,
nhưng bao lâu, ta không rõ sự hình thành của nó.
Ta không thể quan sát và thấy khoảnh khắc đầu của 1 vì sao.
Năm 2004, NASA phóng kính thiên văn vũ trụ Spitzer.
Nó bay lên, tìm kiếm các bí mật ẩn giấu...
trong sự tiến hóa của vũ trụ.
Spitzer là kính thiên văn hồng ngoại nên chỉ thấy nhiệt.
Nhiệt đi qua lớp bụi dày của tinh vân,
cho phép Spitzer thấy các sao mới hình thành ở trong.
Bức ảnh đáng nhớ này ghi lại thời khắc đầu tiên của vì sao,
khi các túi khí Hydro bắt đầu nóng lên.
Khí và bụi cùng phát sáng.
Vùng trước kia hoàn toàn tối giờ sáng lên.
Ta thấy các phần đầu tiên trong sự hình thành vì sao.
Sự hình thành này chỉ cần khí Hydro, lực hút và thời gian.
Lực hút kéo bụi và khí vào vòng xoáy khổng lồ.
Lực hút kéo vật chất lại.
Khi ta tập hợp vật chất và nén nó vào không gian nhỏ hơn,
...nó sẽ nóng lên. Đây là điều rất đơn giản.
Khi nén vật, ta sẽ làm nhiệt độ của nó tăng.
Qua hàng trăm ngàn năm, đám mây ngày càng dày hơn,
tạo thành đĩa xoay khổng lồ lớn hơn cả hệ Mặt trời.
Ở tâm, lực hút nén khí...
vào quả cầu siêu đặc, siêu nóng.
Áp lực tăng tới khi dòng khí lớn từ tâm thoát ra.
Nó cho thấy sự dữ dội của quá trình hình thành sao.
Dòng khí này rộng nhiều năm ánh sáng.
Nó tăng tốc rất nhanh,
đi qua các khoảng cách không tưởng.
Lực hút liên tục tạo áp lực,
hút phân từ khí và bụi vào, làm chúng va chạm nhau,
khiến nhiệt lượng càng tăng.
Sau nửa triệu năm nữa,
vì sao trẻ sẽ nhỏ hơn, sáng hơn và nóng hơn.
Nhiệt độ ở lõi của nó đạt tới 15 triệu độ.
Ở nhiệt độ khó tin đó, nguyên tử khí bắt đầu hợp lại,
và giải phóng lượng năng lượng khổng lồ.
Vì sao...
...ra đời như thế.
Nó sẽ tỏa sáng hàng triệu, thậm chí hàng tỉ,
hoặc có lẽ là hàng tỉ tỉ năm.
HOẠT ĐỘNG CỦA VŨ TRỤ
Biên dịch phụ đề Việt -= Viettorrent Teamsub =- ThanhHung @ Viettorrent.vn
Sau hàng tỉ năm, nó sinh ra lượng nhiệt, ánh sáng khổng lồ.
Nhưng nó cần rất nhiều nhiên liệu.
Tới đầu thế kỷ 20, vẫn chưa ai biết...
nhiên liệu đó là gì.
Vấn đề lớn nhất của vật lý học trước bước ngoặc thế kỷ...
là điều gì tạo ra năng lượng cho các vì sao.
Ta nhìn ra và nhận thấy mình còn nhiều điều chưa biết.
Để lý giải bí ẩn của các sao, ta cần động cơ mới,
và nguồn năng lượng khổng lồ...
để thúc đẩy vì sao trong hàng tỉ năm.
Một thiên tài đã tìm ra,
đó là Albert Einstein.
Giả thuyết của ông chứng tỏ vì sao có thể lấy...
năng lượng từ bên trong nguyên tử.
Bí ẩn của các vì sao nằm ở công thức E=mc² của Einstein.
Theo ý nào đó, vật chất tạo nên cơ thể ta...
là năng lượng cô đặc.
Năng lượng được nén vào các nguyên tử tạo nên vũ trụ.
Theo Einstein, ta có thể giải phóng năng lượng này,
khi cho các nguyên tử va vào nhau.
Nó gọi là phản ứng tổng hợp, chính lực này thúc đẩy các sao.
Thật bất ngờ khi biết vật lý của các hạt hạ phân tử...
quyết định cấu trúc và bản chất của các vì sao.
Từ giả thuyết của Einstein, ta biết...
cách giải phóng năng lượng trong nguyên tử.
Giới khoa học đang cố mô phỏng nguồn năng lượng của sao...
để kiểm soát sức mạnh này trong phòng thí nghiệm.
Phòng thí nghiệm gần Oxford, Anh, có cỗ máy nặng 36 tấn.
Hàng ngày, Andy Kirk và đội của anh...
chuyển nó thành vì sao trên Trái đất.
Cỗ máy này gọi là Tokomak.
Thực chất, nó là bình từ lớn,
một cái lồng để giữ thể plasma cực nóng,
giúp ta tái tạo các điều kiện trên vì sao.
Bên trong Tokomak, các nguyên tử Hydro đẩy nhau.
Để nguyên tử Hydro va chạm,
Tokomak nung nóng chúng tới hơn 166 triệu độ.
Ở nhiệt độ đó, nguyên tử Hydro năng lượng hóa di chuyển nhanh.
Chúng không thể tránh va chạm nhau.
Nếu ta làm nóng nó, nhiệt sẽ sinh chuyển động.
Chuyển động của các hạt nóng sẽ đủ để vượt qua lực đẩy.
Mọi nhân sự hãy chuẩn bị rời khỏi khu vực máy Tokomak.
Kết quả khi tất cả diễn ra đúng...
đó là nhà máy điện tốt nhất trong vũ trụ,
phản ứng tổng hợp hạt nhân.
Đi với tốc độ 1000 km/s,
các nguyên tử Hydro và vào nhau và tổng hợp lại,
tạo ra nguyên tố mới là Heli,
và lượng nhỏ năng lượng thuần túy.
Khí Hydro nặng hơn Heli một chút.
Vật sẽ mất khối lượng trong quá trình nung nóng.
Khối lượng bị mất sẽ chuyển thành năng lượng.
Tokomak chỉ có thể duy trì sự tổng hợp trong tích tắc.
Nhưng bên trong vì sao thực, quá trình này dài hàng tỉ năm.
Lý do rất đơn giản, đó là do kích cỡ.
Động cơ thúc đẩy vì sao là lực hút.
Vì thế các vì sao rất lớn, rất khổng lồ.
Ta cần lực hút đó để nén sao,
và sinh ra lượng nhiệt khổng lồ,
đủ để tạo ra phản ứng tổng hợp hạt nhân.
Đó là bí ẩn của các vì sao và là lý do chúng tỏa sáng.
Sự tổng hợp ở lõi vì sao tạo nên lực nổ...
của hàng tỉ quả bom hạt nhân mỗi giây.
Và sao là bom Hydro khổng lồ, vậy tạo sao nó không nổ tung?
Đó là vì lực hút nén các lớp bên ngoài của vì sao.
Lực hút và phản ứng tổng hợp đối đầu nhau trong cuộc chiến.
Luôn có sự giằng co giữa lực hút,
thứ muốn đè bẹp vì sao thành từng mảnh,
và năng lượng được giải phóng trong lúc tổng hợp,
thứ muốn làm vì sao nổ tung.
Chính sự giằng co này cân bằng và tạo ra các vì sao.
Cuộc chiến giành quyền lực này diễn ra suốt vòng đời của sao.
Khi trận chiến căng thẳng, vì sao sinh ánh sáng.
Mỗi chùm sáng từ vì sao có hành trình rất dài.
Ánh sáng đi 1080 triệu km/h.
Chùm ánh sáng có thể đi quanh Trái đất 7 lần mỗi giây.
Không có thứ gì trong vũ trụ đi nhanh hơn thế.
Nhưng các vì sao ở cách đây rất xa.
Ánh sáng của nó mất hàng ngàn, hàng triệu,
thậm chí hàng tỉ năm để tới chỗ chúng ta.
Khi kính thiên văn Hubble nhìn vào góc xa của vũ trụ,
nó thấy ánh sáng đã đi được hàng tỉ năm.
Ánh sáng mà ta đang thấy từ Eta Carinae đã rời vì sao,
khi tổ tiên của ta canh tác lần đầu tiên từ 8.000 năm trước.
Ánh sáng từ Betelguese đã đi từ khi Columbus khám phá châu Mỹ,
cách đây 500 năm trước.
Thậm chí ánh sáng từ Mặt trời cũng mất 8 phút để tới chỗ ta.
Nhưng trước khi ánh sáng bắt đầu hành trình qua vũ trụ,
nó đã sẵn sàng đi hàng nghìn năm.
Khi Mặt trời tổng hợp Hydro với Heli trong lõi,
nó tạo ra Photon, lượng tử ánh sáng.
Tia sáng mới này còn cả chặng đường dài...
để tới bề mặt của vì sao.
Có cả vì sao chắn đường nó.
Khi Photon ra đời, nó không thể đi xa,
trước khi va chạm tức thì vào nguyên tử, Photon, Nơtron khác.
Nó bị hấp thụ rồi bắn ra theo hướng khác,
nên nó di chuyển ngẫu nhiên trong Mặt trời,
và phải tìm cách thoát ra ngoài.
Photon còn chuyến đi dữ dội,
va vào các nguyên tử khí hàng tỉ lần,
khi chúng tìm cách thoát ra từ trong vì sao.
Quá trình này thú vị ở chỗ...
Photon mất hàng ngàn năm...
để đi từ lõi Mặt trời ra bề mặt.
Khi đã ra bề mặt, nó chỉ mất 8 phút để đi từ đó đến đây.
Photon là nguồn gốc ánh sáng và nhiệt,
nhưng chúng cũng gây ra thứ có sức tàn phá lớn, gió Mặt trời.
Khi ra bề mặt, Photon hâm nóng các lớp ngoài của Mặt trời,
khiến nhiệt chạy quanh Mặt trời,
tạo ra sự hỗn loạn và các sóng nén dữ dội.
Nó dữ dội đến nỗi ta có thể nghe thấy.
Theo vệ tinh SOHO quay quanh đó ghi lại,
đây là âm thanh của Mặt trời.
Khi tăng tốc, khí cũng tạo ra từ trường mạnh.
Khi vì sao quay, từ trường va chạm và bắn khỏi bề mặt.
Các vòng từ tính khổng lồ bắn vào không gian.
Một số vòng lớn đến nỗi Trái đất có thể đi qua...
mà vẫn còn thừa hàng ngàn cây số.
Chúng rất ngoạn mục và chết chóc,
khi bắn dòng hạt mang điện vào sâu trong không gian.
Đó là gió Mặt trời.
Nó có thể hủy hoại tàu vũ trụ và vệ tinh,
thậm chí đe dọa mạng sống của phi hành gia.
Để biết vòng từ tính tạo ra gió Mặt trời thế nào,
đội nhà khoa học ở CalTech...
đã tái tạo bề mặt của vì sao ngay trên Trái đất.
Thật thú vị khi tái tạo trong phòng thí nghiệm...
các điều kiện vật lý trên bề mặt Mặt trời.
Không cần đến hay cho tàu tới, ta vẫn có thể nghiên cứu ở đây.
Khoang rút hết khí sẽ mô phỏng chân không trong không gian.
Dòng điện khổng lồ sẽ sinh ra hai vòng từ tính nhân tạo.
Khác biệt chính giữa vòng Plasma ở đây...
và cái ở bề mặt Mặt trời là kích cỡ.
Cái ở phòng thí nghiệm chỉ lớn cỡ này,
còn cái ở bề mặt Mặt trời lớn hơn Trái đất nhiều lần.
Thử nghiệm trong phòng hé lộ khi vòng từ tính va chạm,
chúng tạo ra năng lượng khổng lồ.
Khi các vòng lớn va chạm trên bề mặt vì sao,
năng lượng thoát ra khiến bề mặt tăng mạnh,
từ 10.000 đến hàng chục triệu độ.
Hơi nóng dữ dội tạo ra gió Mặt trời,
khiến hàng triệu tấn hạt bốc hơi vào không gian.
Vì sao càng lớn, gió Mặt trời càng khốc liệt.
Nếu quay quanh vì sao như Eta Carinae ở cùng khoảng cách,
Trái đất sẽ giống như địa ngục.
Lượng năng lượng đẩy xuống đây sẽ xé toạc khí quyển,
đun sôi đại dương và chảy bề mặt.
Hiểu cách vận động của vì sao, ta sẽ bảo vệ được mình,
khi dự đoán lực tàn phá lớn nhất của chúng.
Nhưng ta không thể tự bảo vệ khi vì sao đến ngày tàn.
Vào thời khắc cuối, nó sẽ hủy diệt mọi thứ xung quanh.
Từ lúc sinh ra, mỗi vì sao đã chắc chắn có ngày tàn lụi.
Nhiên liệu của nó sẽ cạn kiệt.
Khi đó, lực hút sẽ thắng phản ứng tổng hợp,
tạo ra chuỗi sự kiện hủy diệt vì sao.
Mặt trời cũng không ngoại lệ.
Mỗi giây, nó đốt cháy 600 triệu tấn Hydro trong lõi.
Với tốc độ đó, Hydro sẽ cạn trong khoảng 7 tỉ năm nữa.
Khi Hydro cạn kiệt, phản ứng tổng hợp ở lõi sao sẽ chậm lại.
Điều này giúp lực hút có lợi thế.
Do có ít sự tổng hợp để đẩy ra ngoài,
chỉ còn lực hút nén Mặt trời vào trong,
nhưng sự tổng hợp phản công khi làm nóng lớp ngoài của nó.
Khi nóng lên, khí sẽ giãn ra, khiến Mặt trời cũng giãn ra.
Thay vì rộng hàng triệu cây số như bây giờ,
nó sẽ phình ra và rộng hàng trăm triệu cây số.
Mặt trời sẽ trở thành quả cầu khổng lồ đỏ.
Hãy hình dung lúc bình minh sau Công nguyên 7 tỉ năm.
Nó không còn là chiếc đĩa vàng đẹp đẽ từ từ nhô lên.
Ta chỉ thấy chiếc đĩa màu đỏ khổng lồ và phình to...
đang từ từ nhô lên khỏi chân trời.
Khi đã lên hẳn trên cao, nó phả hơi nóng xuống Trái đất.
Ta thấy như mình đang đưa đầu vào lò nướng.
Nhiệt độ trên Trái đất sẽ cao hàng ngàn độ.
Đại dương sôi sùng sục, núi tan chảy,
và ta sẽ có ngày tươi đẹp cuối cùng trên Trái đất.
Sau đó, vì sao phồng to này sẽ nhấn chìm Trái đất.
Nhưng quả cầu đỏ khổng lồ cũng đang tự hủy diệt.
Lõi của nó bất ổn và đầy nguy hiểm.
Không còn nhiên liệu Hydro, nó bắt đầu đốt Heli,
và tổng hợp nó với Cacbon.
Mặt trời đang tự hủy hoại từ trong ra ngoài,
và bắn các đợt sóng năng lượng dữ dội từ lõi ra bề mặt.
Các sóng năng lượng này thổi bay lớp ngoài của nó.
Nó sẽ từ từ phân rã.
Mặt trời bị hủy diệt.
Nó chỉ còn lại chiếc lõi cực nóng và đặc.
Quả cầu đỏ khổng lồ trở thành sao lùn trắng.
Khi vì sao tới giai đoạn đó,
phản ứng tổng hợp ngừng lại. Cuối cùng, động cơ cũng ngừng.
Mặt trời chỉ còn là sao lùn trắng,
không lớn hơn Trái đất nhưng đặc hơn hàng triệu lần.
Sao lùn trắng là vật thể rất thú vị và vô cùng đặc.
Nếu đặt lên bề mặt Trái đất 1 mẩu sao lùn cỡ viên đường,
nó đặc đến nỗi sẽ sụt thẳng xuống đất.
Nhà thiên văn tin là ở tâm của sao lùn trắng,
có tinh thể Cacbon thô khổng lồ,
một viên kim cương vũ trụ rộng hàng ngàn cây số.
Thật buồn khi nghĩ Mặt trời sẽ thành khối xỉ tối tăm, ảm đạm,
nhưng nó sẽ là viên kim cương nặng hàng tỉ tỉ cara,
viên kim cương trên trời.
Các vì sao lớn sống trọn vẹn, sáng rạng rỡ,
và chết dữ dội.
Nhưng ngày tàn của chúng mang đến sự sống.
Các chết của vì sao lớn tạo ra các khối kiến tạo vũ trụ,
đó là các mầm sống.
Cách Trái đất gần 600 ánh sáng,
vì sao khổng lồ Betelgeuse đã cận kề cái chết,
tính theo năm không gian.
Nó trẻ hơn Mặt trời hàng triệu nếu không phải hàng tỉ tuổi,
nhưng phản ứng tổng hợp ở lõi của nó dữ dội hơn.
Betelgeuse khác hẳn Mặt trời.
Nó là khối cầu đỏ siêu lớn.
Lý do là vì Betelgeuse to lớn hơn nhiều.
Nó nặng hơn Mặt trời 20 lần,
nên hoạt động ở lõi của nó khác hoạt động ở lõi Mặt trời.
Các vì sao khổng lồ tạo ra áp lực và nhiệt độ...
lớn hơn mọi nơi trong vũ trụ.
Lực hút của Betelgeuse mạnh đến nỗi...
nó làm các nguyên tử lớn hơn nhiều va chạm vào nhau.
Lõi của vì sao lớn như 1 nhà máy,
sinh ra các nguyên tố nặng hơn.
Điều đó cũng dẫn tới ngày tàn của các vì sao.
Khi tạo ra nguyên tố sắt, vì sao sẽ bị hủy diệt.
Truyện khoa học viễn tưởng nêu các ý kiến về thứ hủy diệt sao.
Kỳ lạ thay, nó là thứ bình thường như sắt.
Trong vũ trụ, sắt là nguyên tố nguy hiểm nhất với các vì sao.
Sắt hấp thụ năng lượng.
Từ lúc vì sao lớn tạo ra sắt, nó chỉ còn vài giây để sống.
Vì sao cố đưa năng lượng vào quả cầu sắt,
và làm nó tổng hợp nhưng không thể.
Quả cầu đang lấy năng lượng của sao,
trong khi vì sao tồn tại là nhờ năng lượng đó,
nên ngay khi sắt được tạo ra trong lõi,
vì sao đã nhận bản án tử hình.
Cuộc chiến giữa lực hút cố nén vì sao,
và phản ứng tổng hợp làm vì sao nổ tung đã kết thúc.
Có sắt, phản ứng tổng hợp luôn thua, lực hút luôn thắng.
Lõi sắt sụp đổ, các lớp ngoài của vì sao va vào nó,
tạo ra vụ nổ khổng lồ.
Đó là sự kiện dữ dội nhất vũ trụ, vụ nổ siêu tân tinh.
Trong vài giây, vụ nổ này tạo ra...
năng lượng lớn hơn Mặt trời từng làm.
Chỉ vài giây sau khi bắt đầu tạo ra sắt,
vì sao sẽ nổ tung.
Hãy nghĩ về nó khi cầm chảo sắt.
Chính sắt đã hủy diệt vì sao chỉ trong vài giây.
Nó rất nguy hiểm.
Kính thiên văn khắp thế giới quét bầu trời vì siêu tân tinh.
Năm 1987, một ánh sáng lớn hiện ra ở thiên hà kế bên,
cách đây 170.000 năm ánh sáng.
Bức ảnh này ghi lại sự kiện sau cái chết của 1 vì sao lớn,
khi cầu lửa rộng hàng tỉ tỉ cây số lao vào không gian.
Nhưng không có ghi chép về thời gian chết,
khi vì sao rách toạc ra lần đầu tiên.
Cách duy nhất để rõ diễn biến trong vì sao lớn khi nó nổ...
là tự tạo vụ nổ siêu tân tinh.
Bất ngờ là khi nổ, các sao này lộn từ trong ra ngoài.
Ở phòng thí nghiệm tại Rochester,
các nhà khoa học đang tạo ra siêu tân tinh nhờ tia laze lớn.
Kính thiên văn không thấy ở trong vì sao.
Nhờ laze này, ta có thể biết diễn biến khi chúng nổ.
Làm với các dụng cụ này là điều thú vụ nhất tôi từng làm.
Cỗ máy lớn này khuếch đại sức mạnh của chùm tia laze...
thêm 1 triệu tỉ lần.
Số năng lượng đó sẽ được hướng vào khu vực cỡ đầu ghim.
Hãy coi mục tiêu nhỏ xíu này như lõi của vì sao.
Tia laze sẽ giúp mô phỏng vụ nổ dữ dội nhất trong vũ trụ.
Khi bắn tia laze, nơi này không còn an toàn.
Nếu trúng chùm tia laze này, ta sẽ bị xuyên thủng 1 lỗ.
Đóng cửa vào buồng laze.
<i?Cửa buồng đã khóa. Chuẩn bị lần cuối.
5 - 4 - 3 - 2 - 1
Mục tiêu hóa hơi khi gặp tia laze.
Vụ nổ chỉ kéo dài 1/10 của 1 giây.
Nhưng theo máy quay gia tốc cao, có sóng nén mở rộng ra ngoài.
Một số vật liệu ở trong bắn ra và thế chỗ vật liệu ở ngoài.
Đó chính là điều đã xảy ra trong vụ nổ của các vì sao.
Các vật liệu nằm sâu bên trong lõi vì sao...
đẩy sóng nén ra không gian.
Ở sức nóng cực độ và sự nhiễu loạn trong vụ nổ,
nguyên tố nặng hơn ra đời.
Trong số đó có vàng, bạc và bạch kim.
Vì có ít thời gian để hình thành các nguyên tố,
chúng là loại hiếm và có giá trị nhất trong vũ trụ.
Vàng, bạc và mọi thứ được tạo ra trong vụ nổ của sao...
nhờ năng lượng khổng lồ được phóng ra. Nhờ thế, ta có chúng.
Nhưng sau vụ nổ dữ dội nhất ở vũ trụ, vẫn còn thứ sót lại.
Các nhà khoa học từng tin là sau vụ nổ siêu tân tinh,
vì sao sẽ nổ thành từng mảnh và chẳng còn gì cả.
Nhưng ta đã sai. Vụ nổ siêu tân tinh có để lại tàn dư.
Đó là vật chất kỳ lạ nhất mà khoa học từng biết,
gọi là sao Nơtron, vật chất hạt nhân cứng.
Thể tuyệt vời nhất của vật chất trong vũ trụ.
Lõi siêu đặc giờ là sao Nơtron.
Nó rộng khoảng 32 km, và nặng đến khó tin.
Nó rất đặc.
Chỉ với 1 cm3 vật chất sao Nơtron, kích thước cỡ viên đường...
đã nặng tương đương tất cả xe hơi ở Mỹ gộp lại.
Vì sao sắp tàn không chỉ để lại tàn dư là sao Nơtron,
nó còn đẩy nguyên tố mới vào sâu trong không gian.
Các đám mây này chứa các khối kiến tạo vũ trụ.
Mọi thứ mà ta biết và yêu quý đều được tạo ra từ bụi của sao.
Chỉ vụ nổ siêu tân tinh mới đủ năng lượng...
để tổng hợp các nguyên tố cần thiết cho sự sống.
Thiếu vụ nổ siêu tân tinh, sẽ không có sự sống, bạn và tôi.
Khi vì sao khổng lồ chết,
chúng bắn bụi vào vũ trụ.
Lúc ban đầu, bụi sao chưa có.
Các sao đầu tiên ra đời khoảng 200 triệu năm sau vụ nổ Big Bang.
Vũ trụ lúc này còn tăm tối. Chỉ có các đám mây Hydro và Heli.
Dưới tác động của lực hấp dẫn, các sao đầu tiên được hình thành.
Song các sao này chưa ổn định.
Đó thực ra là khối khí Hydro, lớn gấp trăm lần Mặt trời.
Do chúng không ổn định, nên lại bị phá hủy sau khi hình thành.
Khi các vì sao chết đi, chúng để lại bụi sao.
Bụi siêu tân tinh bay ra không gian, và tự biến đổi trong vũ trụ.
Bụi này chứa các nguyên tố như Hydro, Cacbon,
Oxy, Silic và Sắt.
Đó là vật liệu thô để tạo các vì sao mới, hệ Mặt trời,
các hành tinh và dĩ nhiên là cả chúng ta.
Mọi thứ mà ta thấy xung quanh từng bị đẩy từ lõi của sao ra.
Bạn tự hỏi bụi của sao là gì?
Bạn cũng là bụi của sao vì mọi nguyên tử ở người bạn...
được sinh ra bên trong lõi của sao.
Nguyên tử ở tay trái, tay phải có thể tới từ sao khác nhau,
nhưng đúng là bạn sinh ra từ các vì sao.
Các vì sao đã tàn mang lại bụi...
để tạo nên hệ Mặt trời, các hành tinh và mọi thứ ở đó.
Ta tạo thành từ Cacbon, Oxy, máu ta có Sắt.
Tất cả những thứ đó được tạo ra trong lõi của sao.
Chỉ có cách đó, nên khi nghĩ về vì sao, hãy nhìn quanh bạn.
Mọi thứ tạo nên bạn và thế giới quanh bạn...
đều đến từ lõi của vì sao bị nổ tung từ rất lâu trước.
Các nguyên tử ở Mặt trời cũng được tái chế.
Chúng là mảnh vụn còn lại thế hệ từ 3-4...
bị các vì sao sắp chết bắn vào không gian từ cách đây rất lâu.
Mặt trời là mẹ kế của ta,
còn mẹ thực sự của ta đã chết trong vụ nổ siêu tân tinh...
để cho ra đời các nguyên tố cấu thành cơ thể ta.
Nhưng sao các nhà thơ, nhạc sĩ không viết về mẹ thực của ta?
Chắc vì họ không hiểu vật lý và quy luật tiến hóa của vì sao.
Ta sống trong kỷ nguyên của các vì sao, song nó sẽ kết thúc.
Chỉ có lượng Hydro nhất định trong vũ trụ.
Sau hàng tỉ tỉ năm nữa, nó sẽ cạn kiệt.
Khi không còn Hydro, sẽ không có vì sao mới.
Ta chỉ sống một thời gian ngắn trong lịch sử của vũ trụ,
khi vẫn còn các vì sao tỏa sáng trên bầu trời.
Sao tạo ra sự sống như ta biết, nhưng nó không kéo dài mãi.
Sớm hay muộn, các vì sao cũng sẽ tàn lụi.
Đầu tiên, các vì sao lớn sẽ nổ tung.
Sau là các vì sao trung bình như Mặt trời,
chỉ còn các vì sao nhỏ nhất.
Sau hàng tỉ năm nữa, chúng cũng sẽ tàn lụi.
Dần dần, vũ trụ sẽ lạnh và tối đi mà ta không ngăn được,
tới khi vì sao cuối cùng nổ tung,
và vũ trụ sẽ tối tăm trở lại.
Kỷ nguyên của các vì sao sẽ chấm dứt.
Tương lai của vũ trụ rất ảm đạm,
nhưng ta hãy nghĩ tích cực. Đây là thời khắc tuyệt nhất để sống,
vì sự sống còn đâm chồi, các vì sao còn ra đời.
Ta đang ở kỷ nguyên vàng của vũ trụ.
Ta đang sống trong mùa sự sống của vũ trụ.
Nó sẽ kéo dài vài tỉ năm.
Điều đó khiến tôi trân trọng cuộc sống thực tại,
vì trước kia nó không được thế và sẽ không kéo dài mãi.
Ta đang sống ở giai đoạn các vì sao thắp sáng trời đêm,
và tạo ra sự sống như ta biết.
Ta đang sống ở giai đoạn tuyệt nhất của vũ trụ.
Tới giờ, các vì sao vẫn tiếp tục định hình vũ trụ,
sinh ra các khối kiến tạo nên thế giới mới,
tạo nên các vì sao mới,
và thay thế bóng tối bằng ánh sáng.
Biên dịch phụ đề Việt -= Viettorrent Teamsub =- ThanhHung @ Viettorrent.vn Hoàng Hôn @HDVietnam.com