LOẠT PHIM TÀI LIỆU CỦA NETFLIX
Nhà tù Maseru thuộc quốc gia Lesotho, ở miền Nam châu Phi
giam giữ các tội phạm nguy hiểm và ghê tởm nhất Lesotho.
Anh đã giết bốn đứa con của anh à?
Thật choáng là gần một nửa số tù nhân bị kết án hiếp dâm.
Nếu đã cướp được xe, sao anh lại hiếp cô ấy?
Tôi hiếp cô ấy vì cô ấy chần chừ trao xe cho tôi.
Văn hóa bạo lực tình dục ở Lesotho có nguồn gốc sâu xa trong xã hội.
Phụ nữ bị coi là công dân hạng hai
ở nước tôi.
Và xâm phạm tình dục tiếp diễn trong tù.
Đó là vấn đề tù nhân này hiếp dâm tù nhân khác.
Chọn người đi anh!
- Hôn đi! - Đưa dây thừng đây.
- Cậu sẽ là vợ tôi, sẽ hôn tôi. - Được rồi.
Hôn.
Để tôi...
Tôi là Raphael Rowe
và tôi sẽ chịu khổ một tuần trong nhà tù ở châu Phi này,
xung quanh là các tội phạm tình dục.
Nhưng đây không phải lần đầu tôi ngồi tù.
Tôi đã bị kết án oan tội giết người ở Vương Quốc Anh
và bị kết án chung thân không ân xá.
Tôi đã mất 12 năm dài đằng đẵng để chứng minh vô tội.
Giờ tôi đang đi vòng quanh thế giới để khám phá cuộc sống
trong những nhà tù khốc liệt nhất thế giới.
Lesotho là vương quốc có địa hình đồi núi ở miền Nam châu Phi,
thuộc nhóm quốc gia nghèo nhất thế giới,
với một nửa dân số sống trong nghèo đói.
Nó cũng có tỷ lệ hiếp dâm cao nhất thế giới.
Vấn đề còn tồi tệ hơn
khi gần một phần tư dân số nước này nhiễm vi-rút HIV.
Chính phủ đang đấu tranh chống lại những kẻ hiếp dâm,
đưa ra mức án ít nhất mười năm cho tội phạm tình dục.
Và giờ các nhà tù của quốc gia này
đầy rẫy tội phạm tình dục nguy hiểm.
Đây là Maseru, thủ đô của Lesotho.
Thành phố này có nhiều vấn đề nghiêm trọng về tội phạm tình dục,
khi chúng bị kết án,
chúng sẽ vào nhà tù an ninh tối đa.
Tôi đang trên đường đến nhà tù Maseru, ở thủ đô của Lesotho.
Tôi nghe nói gần một nửa số tù nhân
đã bị kết án phạm tội tình dục.
Tội ác ghê tởm nhất và chúng không bị cách ly hay xa lánh
bởi các phạm nhân giết người hay trộm cắp trong cùng nhà tù này,
điều đó có nghĩa là tất cả phạm nhân sống cùng nhau.
Và điều đó khiến tôi suy nghĩ đau đáu về những chuyện tôi sắp trải qua.
Nhà tù Maseru là nhà tù có an ninh cao nhất ở Lesotho.
Nó liên tục thiếu kinh phí, với điều kiện sống bẩn thỉu.
Phạm nhân hiếp dâm sống chung buồng với các phạm nhân khác,
một buồng giam thường nhồi nhét 20 người.
Với tôi, hiếp dâm là tội ác xấu xa nhất trong các tội ác,
khiến các nạn nhân chịu chấn động tâm lý khủng khiếp.
Sẽ rất khó khăn khi sống bảy ngày tiếp theo trong tù
với rất nhiều tội phạm tình dục.
Tên gì?
Rafael Rowe.
Đây là đồ của anh à?
- Đồng hồ và hộ chiếu của tôi. - Hộ chiếu.
Anh không chụp ảnh hay lấy dấu vân tay của phạm nhân
khi họ nhập trại à?
Không.
- Vâng. - Việc đó đã làm ở đồn cảnh sát.
- Vâng. - Phải.
Đây là nước đang phát triển và khác với nước phát triển,
nơi có hệ thống máy tính xử lý,
nơi đây không có kinh phí để mua các hệ thống đó,
hoặc có thể họ có các ưu tiên khác.
Họ có vẻ tự tin rằng không có ảnh,
không có hồ sơ tù nhân trong hệ thống,
họ vẫn có thể quản lý tù nhân trong tù.
Chúng tôi cần đảm bảo anh đã không bị tra tấn.
Nhìn bên ngoài, anh trông khỏe mạnh.
Nhiều tù nhân đã bị cảnh sát tra tấn trước khi nhập trại à?
Hàng ngày.
- Hàng ngày. - Hàng ngày?
Đôi khi họ bị đánh tập thể.
Những người đã bắt họ.
Cởi áo ra và đưa cho tôi.
Anh quay mặt vào tường!
Chúng ta xong rồi.
Anh có thể lấy quần áo và mặc vào.
Vậy anh không tìm kiếm bên trong cơ thể à?
Anh chỉ kiểm tra xem tù nhân
có giấu gì trong quần áo,
nhưng họ có thể giấu đồ bên trong cơ thể.
Chúng tôi không kiểm tra như thế.
Khi họ vui vì tôi đã không bị đánh, tôi được phép nhập trại.
Tôi sắp lần đầu vào nhà tù này.
Nơi đây rất...
thoải mái, yên tĩnh, đó là ấn tượng đầu tiên của tôi.
Nó không có tiếng tù nhân.
Tiếng tù nhân la hét vào mặt nhau.
Trước khi tôi được đưa đến buồng giam,
tôi phải nói chuyện với y tá nhà tù.
- Xin chào. - Xin chào.
- Anh có bị sốt không? - Không.
Anh có biết tình trạng HIV của anh không?
Có biết. Tôi không bị HIV hay các bệnh tương tự.
Trong hai tuần qua, anh có quan hệ tình dục không an toàn không?
Trong vài tuần qua, tôi không hề quan hệ. Nên câu trả lời là không.
Có bao nhiêu tù nhân ở đây bị nhiễm HIV?
Hiện tại là 195 tù nhân.
- Trong tổng số bao nhiêu tù nhân ở đây? - Nhà tù chúng tôi có 645.
Đó là vấn đề hiếp dâm trong nhà tù.
- Đó là vấn đề à? - Ừ.
Đó là các lo ngại lớn, nhất là với các tù nhân mới.
Tất cả các tù nhân dương tính với HIV đều được dùng thuốc,
mặc dù chính quyền thừa nhận rằng hiếp dâm trong tù là một vấn đề,
tôi được biết phần lớn nạn nhân quá sợ hãi nên đã im lặng.
Đây là nơi anh sẽ được cấp chăn, đệm và đồng phục.
Anh lấy cái chăn này về để giặt.
- Chúng bẩn à? - Ừ.
- Anh giặt chúng. - Vâng.
Chính anh là người dùng mà.
Đây là lần đầu tôi được phát chăn bẩn.
Nó bốc mùi quá.
Sau khi lấy một tấm đệm,
tôi sẽ gặp tù nhân cùng buồng.
Khi lính gác dẫn tôi vào sâu trong tù,
tôi muốn biết tương lai của tôi ở trong này sẽ như nào.
Với tù nhân mới như tôi, mối đe dọa lớn nhất là gì?
Anh có thể bị hiếp ở đây.
Điều anh nên làm là cố hết sức để bảo vệ bản thân.
Ban đêm, tôi không thể đảm bảo điều gì,
khi anh ở trong đó.
Ta nên đi tiếp.
Anh ấy đã không thèm trấn an tôi...
bạn vừa xem đấy.
Anh ấy nói, nếu có chuyện, hãy tự vệ.
Nếu một gã nói muốn hiếp bạn,
bạn quyết định liệu bạn...
có sẵn sàng...
Trời đất ơi!
Nhà tù Maseru có sáu khu.
Hầu hết đều có hành lang trung tâm với các buồng giam ở hai bên.
Tôi bị đưa đến Khu C, đang giam giữ khoảng 300 tù nhân.
Nó quá đơn giản.
- Chào! - Chào anh!
- Anh thế nào? - Tôi ổn.
Xin chào.
- Xin chào. - Xin chào.
- Anh sao rồi? - Chào.
- Tôi là Rafael. - Ừ. Tốt.
- Rafael. - Phải.
Tôi là Rafael. Anh thế nào!
Ổn.
- Anh thế nào? - Anh từ đâu đến?
Buồng giam này dài 4,5 mét, rộng 3,5 mét
với nhà vệ sinh nhỏ ở phía sau
và tôi sẽ dùng chung với 13 người khác.
Tôi để đệm của tôi ở đâu? Đằng kia à?
- Ừ. - Ở đây à?
Ừ, chuẩn.
Đó là giường của anh.
Được.
Đi ngủ đi.
Anh muốn tôi đi ngủ.
- Đúng. - Không.
Cái...
Ngủ đi!
Được.
Thôi nào!
Không, cởi giày ra.
- Ôi. - Phải.
Cởi ra.
Tôi sẽ ngủ ở đây.
Với anh.
Nên anh phải dịch người sang một bên.
- Anh muốn tôi... - Đúng.
Tôi sẽ quay lại.
Đó là điều anh ấy nghĩ.
Tôi.
Tôi sẽ ngủ ở đây.
- Đúng. - Đó là chỗ của anh.
Tôi ngủ một mình.
Không được.
- Hai ta sẽ nằm giường đó. - Không.
Anh phải chọn một người chồng. Ai cũng có chồng ở đây.
Khi anh nói "chồng",
- Đúng, ý của chúng tôi là... - Tức là tôi sẽ là người vợ.
Đúng!
Anh có thể làm vợ tôi nếu anh muốn.
Bọn tôi ngồi tù lâu lắm rồi...
Ừ, được rồi.
...và bọn tôi đã thiếu phụ nữ lâu lắm rồi.
Vậy điều đó có nghĩa gì?
Mối quan hệ tình dục hay chỉ là giúp-nhau-trong-tù?
Mối quan hệ tình dục. Anh là vợ tôi.
- Được. - Anh hiểu chưa?
Bọn tôi có rất nhiều cách nếu anh không đồng ý.
Tôi sẽ cho anh một trận.
Nên hãy chọn đi.
- Chọn người đàn ông của anh đi. - Đừng phí thời gian.
Mang dây thừng đến đây.
Đưa dây thừng đây.
- Anh sẽ là vợ tôi, sẽ hôn tôi. - Được rồi.
Hôn đi!
- Chờ chút. - Lấy dây thừng đi.
Để tôi lấy...
Này! Quay lại đây!
Có ổn không?
Này! Tôi không thích chuyện này.
Tôi về lại buồng giam, thấy họ đang cười vào mặt tôi.
Tôi cũng hơi run.
Vậy đây là điều xảy ra với tù nhân đến đây à?
Đúng.
Đúng ư?
Chúng tôi chỉ muốn xem anh sợ sệt hay anh cứng cựa.
Này!
Có vẻ bọn họ chỉ đùa giỡn,
định dọa tôi
và họ đã thành công.
Nhưng với hầu hết các tù nhân mới, đùa như này là thành thật.
Này, vợ ơi!
Dù đùa tệ hay không, tôi biết tôi phải làm họ tôn trọng tôi.
Tôi đã ngồi tù rất nhiều năm ở Anh.
Tôi vào tù vì tội giết người và cướp của.
Anh là sát nhân? Giết và cướp?
Giết người?
Dùng súng à?
Tôi đã ở tù 12 năm vì tội cướp và giết, dù tôi không làm.
Rồi họ phát hiện ra...
Nghe anh ấy nói.
Anh!
- Đúng vậy. - Bọn tôi biết người hệt như anh.
Được.
Tôi biết anh đã làm thế.
- Anh nói dối bọn tôi. Anh là du côn à? - Tôi biết anh đã làm.
Được.
Giờ họ biết tôi đã ngồi tù, hy vọng họ sẽ ngừng thử thách tôi.
Tôi không hề biết họ nói thật hay không.
Và cuối cùng, họ nói với tôi rằng tất cả chỉ là trò đùa.
Nên hãy hình dung nếu nó là thật. Những nam tù nhân này đang ở tù.
Nếu họ đã không quan hệ với nữ giới trong một thời gian dài,
khi có một người đàn ông mới đến, có thể có thứ họ muốn.
Và họ sẽ không cần sự đồng ý, họ sẽ vẫn cứ làm.
Tôi nghĩ một vấn đề lớn là một phần ba số tù nhân ở đây có HIV.
Đó là điều tôi đã nghĩ tới.
Ở nhà tù này, tù nhân bị nhốt lại suốt đêm tù 3:00 chiều.
Tôi sẽ có vô số thời gian để tìm hiểu đại ca buồng giam, Mpiti.
Và họ khóa cửa cho đến...
Năm giờ sáng.
- Tất cả các ngày? - Tất cả.
Và 5:00 sáng, họ bật đèn.
Đó là cửa sổ duy nhất ở buồng giam này?
- Cái này à? - Đúng, cái duy nhất.
Vậy các anh không thấy hoàng hôn trong nhiều năm?
Đúng.
Đúng thế đấy.
Tù nhân được ra khỏi buồng giam lúc 6:00 sáng.
Được.
Tôi phải làm gì? Cái này?
Nhà tù là nơi có nhiều công việc hàng ngày và ở đây cũng thế.
Việc đầu tiên tôi được giao là làm sạch khu này.
Đừng nghĩ việc này đơn giản. Khoai lắm đấy!
Ngay khi họ làm xong,
tất cả tù nhân ở bên ngoài sẽ mang bụi bẩn vào trong,
nhưng việc này vẫn phải làm.
Xong việc đó, tôi có thời gian rảnh để khám phá.
Lần đầu dạo quanh trong nhà tù,
tôi bị sốc vì sự cũ nát, hư hỏng ở đây.
Nhìn nơi này, tôi đã bị choáng.
Nó như bãi chiến trường. Đất đá, gạch ngói khắp nơi.
Bạn thấy đấy, cánh cửa cũ hỏng giờ thành
cầu nối giữa hai khu của nhà tù.
Đàn ông đang nấu nướng.
Tôi không rõ đó là việc nhà tù hay việc riêng của họ,
nhưng đây như bãi chiến trường.
Tôi cũng sốc vì sự nghèo đói.
Đàn ông đi lại trong quần áo rất bẩn thỉu.
Quần áo rộng thùng thình,
như kiểu rừng rú.
Trong sân, rất nhiều tù nhân đang chơi một trò chơi truyền thống với các viên đá.
Đây là trò các anh chơi suốt à?
Đúng.
- Trò này tên gì? - Morabaraba.
- Morabaraba? - Chơi hay lắm.
- Phải không? - Phải.
- Ừ. - Để tôi chỉ cho.
- Và tôi sẽ thắng anh. - Anh sẽ thắng tôi ư?
Mpiti và bạn của anh ấy, BK, nghĩ họ có thể thắng người chơi mới.
Được rồi, chơi lại đi.
Giống như cờ ca-rô.
Chúng tôi ở Anh gọi trò này là cờ ca-rô.
- Anh có nghe nói không? - Không.
Ai đi trước thường sẽ thắng vì có lợi thế.
Thấy chưa?
Có lẽ anh cần phân tâm.
Phải.
- Tôi sẽ lấy viên này. - Ừ.
Đây là trò chơi giết thời gian trong tù.
Và án phạt của anh bao nhiêu năm?
- Tám năm. - Tám năm.
Và anh đã ngồi tù hai năm? Ba năm.
- Đây là án tù đầu tiên của anh à? - Ừ.
Đây là lần đầu anh ngồi tù?
Anh đã làm gì?
Tôi đã trộm xe và hãm hiếp cô ấy.
Anh đã làm thế? Cướp xe, hiếp phụ nữ?
Đúng.
Đã cướp được xe, sao anh lại hiếp cô ấy?
Tôi hiếp vì cô ấy chần chừ trao xe cho tôi.
Nên tôi lái xe đi, cùng cô ấy, đến một nơi
trống vắng, không người.
Trong rừng.
Rồi chúng tôi làm điều bậy bạ.
Một mình anh à?
Không, có hai người.
- Có hai anh. - Ừ.
- Anh và đồng phạm đã hiếp dâm cô ấy? - Đúng.
Cả hai đều biết điều đó sai trái, vậy mà vẫn làm.
- Cô ấy còn sống không? - Còn.
Đó là lần đầu tiên anh làm thế à?
Lần đầu hiếp dâm, nhưng tôi đã ăn trộm nhiều lần.
Lesotho không có việc làm. Bọn tôi cần phải ăn.
Bọn tôi cần tiền, cần một cuộc sống tốt.
- Để có điều đó, bọn tôi phải ăn trộm. - Không phải ai cũng thế.
Nếu bọn tôi cần tiền, tôi sẽ chết vì tiền.
Bởi vì sống để làm gì nếu tôi không có điều tôi muốn.
Mpiti, tôi sẽ nói thật.
Tôi nhìn anh và nghĩ anh đã phạm tội ác thuộc loại ghê tởm nhất.
Tôi không biết nhiều về Lesotho,
nhưng nói chung, hiếp dâm bị coi là một trong những...
- tệ hơn cả giết người... - Vâng.
vì anh đã xâm phạm người khác, điều lẽ ra anh không bao giờ được làm.
Nếu tôi cần tiền,
tôi không kiềm chế được vì tôi cần tiền.
Dù phải trả giá nào, tôi cũng sẽ làm.
Nhưng giờ thì sao?
Tôi theo Cơ đốc giáo. Tôi đã thay đổi.
Tôi sẽ không bao giờ làm thế nữa.
Mpiti làm tôi rối bời, vì một mặt,
anh ấy là kẻ hiếp dâm và tôi không thèm nhìn mặt anh ấy.
Đó là sự thật.
Nhưng ở mặt kia, anh ấy nói chuyện cuốn hút và thú vị.
Tôi không thể tách rời điều đó ra khỏi tội ác anh ấy đã làm,
hiếp dâm,
đó là tội ác mà 45% tù nhân ở đây đã phạm phải.
Nó thuộc nhóm tội ác kinh khủng nhất.
Vài năm gần đây, ngân sách nhà tù đã bị cắt giảm mạnh
và các nhu cầu cơ bản như bữa ăn cho 650 tù nhân trở nên ngày càng khó khăn.
Chiều nay, tôi có nhiệm vụ giúp chuẩn bị bữa ăn cuối cùng trong ngày.
Dùng đầu này à?
Ở trong?
Tôi vừa được yêu cầu khuấy đều nồi đậu này.
Đứng cạnh bếp rất nóng. Tôi cảm thấy...
- Tôi đã bị mắng! - Khuấy nào.
Ở trong?
Chúng ta đang khuấy!
Được rồi.
Anh hãy nhìn cách làm đi.
Anh như đang khuấy cơm. Anh phải lật vì đây là đậu Hà Lan.
Ồ, phải lật hạt đậu.
Anh ấy đang chỉ tôi kỹ thuật lật đậu.
Được rồi, xong chưa anh?
Đã xong.
Được rồi.
Bếp của họ đó.
Đây là nơi họ nấu ăn cho các tù nhân.
Nhìn bếp núc là thấy họ thiếu thốn đủ đường.
Họ không có bếp công nghiệp.
Đây là bếp kiểu rừng rú, trung cổ.
Họ nghèo khổ, thiếu các nguồn lực cần thiết.
Khi nấu xong,
đồ ăn được đưa đến nhà thờ trong tù, để được phân phát qua cửa sổ.
Tù nhân ở đây có gì thì ăn nấy,
tôi khó mà hứng thú với việc ăn uống ở đây.
Được rồi, cảm ơn.
Được.
Nó như khoai tây nghiền.
Vài người không thèm ăn, vứt xuống sàn.
Món ngô trắng được nấu bên trong.
- Cảm ơn. - Dân bản địa gọi nó là papa.
Bạn biết đấy, nếu bị chết đói, thì ăn gì cũng được.
Còn hơn là bị chết đói, đúng không?
Nóng quá.
Anh ấy đang cười tôi!
Đồ ăn chán quá. Tôi sẽ ăn hết chứ?
Không.
Ở đây không có nơi để mọi người cùng ăn.
Nên tù nhân mang đồ ăn về buồng giam của họ.
Ăn món papa đi. Đây là papa trong tù. Nóng đấy!
Phải.
Ăn đi. Ăn đi, anh ơi.
Ngồi xuống. Ngồi xuống mà ăn.
Bạn cùng buồng vẫn trêu tôi,
nhưng ít nhất giờ họ có vẻ tin tôi,
và tôi muốn biết sự thật về màn dọa dẫm tình dục
ngày đầu tôi đến.
Các anh đều có bạn gái ở ngoài, nhưng lại quan hệ với nhau ở trong này?
- Tôi có hai vợ. - Anh có hai vợ.
Một ở đây và một là vợ cũ.
Nhưng ở đây, anh không thể đợi vợ cũ?
Tôi không có thời gian.
Tôi phải...
- Xả. - Ừ.
Để sướng.
Vậy khi tôi bỏ chạy, tôi nhát gan à?
Anh chạy sao nổi.
Vì cửa đã bị khóa.
Nó đã bị khóa, giờ đã bị khóa.
Anh chạy đi đâu?
Được.
Tính cả Mpiti, chín bạn cùng buồng tôi đang ngồi tù vì hiếp dâm,
và có vẻ họ vẫn tiếp tục cần tình dục, ngay cả khi bị giam.
Không, tôi ăn đủ rồi. Anh ăn đi.
Khi tôi đến,
tôi được phát chăn bẩn, và tôi phải tự đi mà giặt nó.
Nhưng giặt chăn khó đấy.
Ở đây không có nước máy nóng,
nên tù nhân phải có một cái xô.
Họ xách nước đến bếp lửa,
đun nước nóng trước khi giặt chăn.
Và giống như nhà bếp, khu giặt giũ rất qua loa.
Tôi nghĩ họ đang cố giặt thứ không thể giặt sạch.
Đó là cách hay ho.
Họ đi ủng, giẫm lên chăn đang ngâm trong nước
đầy vui vẻ.
Tên anh là gì?
Raymond.
- Tôi là Raphael. - Ừ.
Anh không dùng xà phòng à?
Giờ hết xà phòng rồi.
Không xà phòng.
Nhà tù yêu cầu tiết kiệm xà phòng và nó sẽ sớm cạn kiệt.
Nhưng chăn này có rệp.
Đúng.
Chúng cắn đau lắm.
Chắc nó đã xơi máu tôi rồi.
- Thấy chưa? - Rệp à!
Ừ. Anh muốn xem máu không?
Máu đây.
Đó là máu người.
- Nó là một loại rệp giường nhỉ? - Ừ.
Để xem ai nhảy đẹp hơn.
- Hả? - Phải.
Điều duy nhất tôi thích là anh mũm mĩm hơn.
- Nên anh giặt sẽ hiệu quả hơn. - Ừ, nhảy giặt.
Tôi chưa từng làm thế này, nhỉ?
Giặt giũ bằng nhảy múa trên chăn.
- Đúng. - Anh đã ở đây bao lâu, Raymon?
Năm thứ bảy và tháng thứ tư của tôi.
- Anh đã ở nhà tù này bảy năm, bốn tháng? - Tôi đến đây 26 tháng Sáu năm 2012.
Án tù của anh bao lâu?
- Mười lăm năm. - Mười lăm năm?
- Ừ. - Vì sao? Anh đã làm gì?
- Tội phạm tình dục. - Tội phạm tình dục?
Vâng.
Có vẻ vô số người ở đây vì tội này.
- Tội phạm tình dục của anh là gì? - Hiếp dâm.
- Anh đã hiếp dâm? - Ừ, lúc tôi say.
Đó là lần duy nhất anh hiếp dâm?
- Vâng. - Cô ấy bao nhiêu tuổi?
Tôi quên rồi, có lẽ 12, 10.
Vậy đó là một đứa trẻ?
Anh đã hiếp trẻ con.
Vâng, tôi rất xin lỗi vì điều đó.
Và tôi mong phụ huynh em đó biết được.
Tôi rất xin lỗi.
Anh có thể nói xin lỗi họ trực tiếp không?
Tôi đã không có cơ hội gặp họ.
Tôi ở tù. Họ có thể đến đây.
Để chúng tôi có thể ngồi lại và giải quyết việc này.
Chuyện đã xảy ra rồi. Đứa trẻ sẽ bị tổn thương đến hết đời.
Tôi không vui vì điều đó.
Gia đình tôi bây giờ thậm chí không tin tôi.
Họ không tin anh?
Họ không xem tôi là người thân nữa.
Sao anh lại làm thế?
Tôi không biết. Tôi thậm chí không muốn đổ lỗi.
Nó đã xảy ra.
Đôi khi nó làm tôi khóc.
Nghe có vẻ như anh bị giằng xé bởi những gì anh đã làm.
Tôi đáng bị như thế, anh ạ.
Tôi đáng bị trừng phạt, đáng bị bất kỳ hình phạt nào.
vì việc tôi đã làm.
Tôi đồng ý điều đó.
Tôi thấy nhẹ lòng khi nghe anh nhận trách nhiệm cho điều xấu xa anh đã làm.
Ta mang chăn đi phơi ở chỗ kia nhé?
- Được. - Được.
Vì anh ở tù do hiếp dâm một đứa trẻ,
có ai tấn công anh vì điều anh đã làm không?
Không. Không ai cả.
Tôi cũng nhẹ lòng khi biết anh ấy đau khổ vì điều anh ấy đã làm.
Kẻ hiếp dâm trẻ em thường bị giam riêng,
cách ly với phần còn lại trong tù,
vì họ sẽ là mục tiêu của các tù nhân khác.
Ở đây, dường như họ đã được chấp nhận.
Tôi vừa xong một nhiệm vụ, và tôi thấy anh này
với những chiếc mũ tuyệt vời.
Là bỏng ngô à?
- Bỏng ngô? - Bỏng ngô.
Bỏng ngô. Tức là anh ấy làm mũ từ...
túi bỏng ngô.
Hai cái mũ. Ý tôi là, anh khéo tay đấy.
Ý tôi là...
mũ bỏng ngô.
Anh sáng tạo đấy.
Anh ở đây bao lâu rồi?
Mười tám năm.
Mười tám năm?
Phải.
Lý do? Anh đã làm gì?
Chuẩn bị hiếp dâm và trộm cắp.
Khi bạn gặp ai đó và hỏi lý do họ ngồi tù,
câu trả lời chung có vẻ là hiếp dâm hoặc chuẩn bị hiếp dâm.
Ý tôi là, rõ ràng đó là vấn đề văn hóa.
Trước khi đến đây, tôi đã biết
gần một nửa số tù nhân ở đây bị kết án về tội phạm tình dục,
nhưng đối diện trực tiếp với họ vẫn là một điều khó khăn,
và tôi vẫn không hiểu lý do đằng sau vấn nạn này.
Hôm nay, tôi sẽ đổi vai
và gặp gỡ các nhân viên nhà tù.
Anh lính gác Sepo đã làm ở đây 20 năm.
Tôi muốn biết tại sao nhà tù này có rất nhiều tội phạm tình dục
và chính quyền kiểm soát tình hình như nào.
Một trong những điều tôi thấy khi mới vào nhà tù này,
khi mới nhận buồng giam,
các tù nhân thật sự rất đáng sợ,
khiến tôi cảm thấy tôi phải chọn một anh cùng buồng
làm vợ hoặc chồng tôi.
Nói cách khác, họ yêu cầu tôi phải chọn một người để quan hệ.
Đây là hộp của Quỹ Sức khỏe AIDS
mà tôi được bảo là thường đầy bao cao su.
Chúng tôi đang cố hết sức có thể
để ngăn tù nhân không gần gũi,
không quan hệ tình dục.
Chúng tôi biết chuyện này.
- Ta nên thừa nhận điều đó đang xảy ra. - Được rồi.
Ít nhất, cố gắng và chống...
HIV và các ca nhiễm mới.
Rất nhiều tù nhân ở đây vì...
tội xâm phạm tình dục.
Anh biết đấy, vấn đề với tình dục là tất cả đều bí mật.
Họ giấu mình khi họ làm thế.
Và tôi thực sự nghĩ đó là vấn đề quốc gia,
chứ không chỉ là của nơi này
vì tỷ lệ rất lớn người ngoài xã hội phạm tội xâm phạm tình dục.
Nếu hiếp dâm là vấn nạn quốc gia,
hiện tại, các giải pháp là gì?
Tôi rời nhà tù đến khu phố xá thủ đô Maseru,
để gặp Thanh tra cấp cao, Nepo.
Cô ấy đứng đầu một chiến dịch của cảnh sát để tăng nhận thức về tội phạm tình dục
và khuyến khích các nữ nạn nhân lên tiếng.
Tại sao Lesotho lại có tỷ lệ tội phạm tình dục cao như vậy?
Phụ nữ bị coi là công dân hạng hai
ở nước tôi.
Từ rất lâu rồi,
vài điều trong hiến pháp nước tôi vẫn cho rằng phụ nữ
đã kết hôn phải phục tùng chồng.
Trong nhiều thế hệ,
luật Lesotho cho rằng người chồng được sở hữu tài sản và cơ thể của vợ.
Đạo luật về Tội phạm Tình dục năm 2003 đã bỏ điều này,
nhưng phân biệt giới vẫn là một vấn đề lớn.
Tình hình có thay đổi không? Số phụ nữ tố cáo tội phạm tình dục có tăng lên?
Có, nhiều phụ nữ tố cáo hơn.
Họ tham gia các hoạt động nâng cao nhận thức.
Cảnh sát nói với phụ nữ về tự vệ,
giúp phụ nữ đứng lên tố cáo tội ác.
Đó có phải là vấn đề văn hóa?
Đúng, thiếu giáo dục và thái độ.
Thay đổi thái độ có thể hữu ích.
Nếu họ không muốn thay đổi thái độ,
thực hiện các thay đổi sẽ khó khăn.
Họ nghĩ ngủ với phụ nữ bất cứ lúc nào họ muốn
không phải là hiếp dâm.
Tôi nghĩ, "Như thế thật choáng".
Đúng vậy.
Dưới sự lãnh đạo của các sĩ quan như Nepo,
chính phủ rõ ràng đang cố thay đổi thái độ của nam giới với vấn nạn hiếp dâm.
Nhưng với một vấn đề sâu xa như vậy, đây là việc rất khó
và tôi được biết nhiều trường hợp vẫn không bị tố cáo
vì các nạn nhân quá sợ hãi nên đã im lặng.
Ngày hôm sau, tôi trở lại nhà tù Maseru.
Tôi muốn biết giới chức nhà tù
đang làm gì để thay đổi thái độ của tù nhân đối với hiếp dâm
và tìm hiểu xem tù nhân đang được đào tạo nghề gì
để đảm bảo người ra tù sẽ không tái phạm.
Anh là thợ may à?
Vâng, đây là xưởng may.
- Anh đang làm gì vậy? Cái gì đây? - Mũ.
- Tôi đang đội loại mũ này. - Ồ, đúng rồi.
Đây là thứ tôi đang làm.
Khách hàng chịu chi cho mũ này. Nó có được bán ở ngoài không?
Cựu cảnh sát, Timothy bị kết tội giết anh trai và bố trong cơn giận lúc say
nhưng sau 12 năm thụ án, anh ấy sẽ sớm được ra tù.
Được.
Vậy anh có hy vọng gì cho tương lai?
Vì anh có lẽ sẽ sớm được ra tù.
Tôi muốn có xưởng may riêng.
Giờ tôi có thể tạo ra mọi thứ. Tôi có thể làm mọi thứ.
Để xem tôi có làm được như anh không. Anh tránh ra.
Tôi hiểu rồi.
Chậm thôi.
- Nó không phải đường thẳng. - Đúng là không thẳng.
- Được rồi, nhanh quá nhỉ? - Ừ.
Mười hai năm trước,
anh...
anh dùng súng bắn...
anh ruột sau một cuộc cãi vã.
Tội đó đau đớn lắm, tôi đau lắm.
Và tôi hối hận.
Với kỹ năng may đã học trong tù,
Timothy có nhiều cơ hội kiếm sống...
- Bảo trọng. - Cảm ơn.
...và làm lại cuộc đời khi anh ấy sắp ra tù và tái hòa nhập xã hội.
Chào anh!
Nhưng kế bên là một xưởng da,
tôi gặp một tù nhân còn lâu mới ra tù.
Anh làm ở xưởng này bao lâu rồi?
Từ năm 2016, nhưng tôi vào tù tháng một năm 2012.
Vậy là anh đã ở tù được bảy năm?
Và bản án của anh bao lâu?
Bảy mươi lăm năm.
Cái quái gì thế, 75 năm?
Bảy mươi lăm năm.
Án tù của anh là 75 năm. Anh bao nhiêu tuổi?
- Bây giờ? - Ừ.
Giờ tôi 26 tuổi.
Anh sẽ chết khi chưa xong án tù. Chết trong tù.
Tôi sẽ chết, nhưng tôi vẫn...
tìm kiếm sự giúp đỡ về pháp lý.
Kopano bị kết tội ba vụ cướp có vũ trang
và ba vụ tấn công tình dục.
Để đàn áp tội phạm tình dục, chính phủ đã quy định
anh ấy phải thụ án liên tục, tổng cộng là 75 năm.
Khi anh ở ngoài trộm cướp tài sản,
điều gì đã khiến anh quyết định hiếp dâm phụ nữ nghèo khó, yếu đuối?
Tôi đã không biết việc tôi đã làm thuộc nhóm tội nặng nhất.
Vào tù, tôi mới biết mức độ nghiêm trọng.
Khi ra tòa, tôi thậm chí còn không hiểu.
Nhà tù có giúp anh cải tạo không?
Có, đã có vài phụ nữ từ bên ngoài đến.
Từ một tổ chức.
Họ đến để nói về những vấn đề đó,
để chúng tôi hiểu hiếp dâm là một tội ác rất khủng khiếp.
Vì chúng tôi cướp đi sự tự tin của nạn nhân.
Tôi sẽ hối hận cả đời vì những việc tôi đã làm.
Tại sao?
Tại sao tôi lại làm những việc như thế?
Tôi choáng váng.
Tôi không thể tin anh đã không biết sự khác biệt.
Ngay cả một trai trẻ cũng biết sự khác biệt giữa đúng và sai.
Anh ấy nói anh ấy đã không biết.
Cách nói của anh ấy
khiến tôi muốn tin anh ấy,
mặc dù thực tế tôi thấy rất khó khăn
để không phán xét anh ấy là kẻ hiếp dâm.
Giờ khi mà Kopano hiểu được sự kinh khủng của tội ác anh ấy đã làm,
bản án nhiều năm có nghĩa là anh ấy có lẽ sẽ không bao giờ
được sống đời tự do nữa.
Nhưng ít nhất anh ấy cũng đang làm việc có ích.
Chào anh.
Tôi về buồng giam của tôi ở Khu C.
Cái gì đây?
Lửa. Chúng tôi cần hút thuốc.
Dù cho rằng nghèo đói đã khiến Mpiti cướp bóc và hiếp dâm,
Mpiti có vẻ không thích học hỏi các kỹ năng mới.
Bù lại, anh ấy nói đã tìm thấy con đường khác để chuộc lỗi.
Cuốn sách này rất thú vị.
Nó đã định hướng tôi thay đổi cuộc đời.
Bạn là ai? Ai đang níu tôi lại?
Vì sao anh có quyển sách này?
Người nhà thờ đã đến đây,
đôi lúc, họ mang cho chúng tôi những cuốn sách.
Ngoài việc đọc sách Cơ đốc tự giúp mình...
Nhà thờ đây à?
...Mpiti cũng tham gia sinh hoạt tôn giáo do các tù nhân tự quản
và anh ấy đã mời tôi tham dự.
Tôi có thể thấy trong nhóm vài bạn cùng buồng giam của tôi.
Lúc này, Mpiti đã không còn đội mũ.
Tôi cũng thấy kẻ hiếp dâm trẻ em, Raymond,
người muốn giải thích quan điểm tôn giáo của bản thân.
Vài người chúng ta cố đổ lỗi cho quỷ dữ.
Linh hồn quỷ dữ ở trong tôi, bắt tôi phạm tội.
Tôi biết quỷ là thiên thần của Chúa bị giáng xuống trần gian
vì đã không nghe lời Chúa.
Mọi điều xấu chúng ta làm trong đời đều là vì quỷ dữ.
Tù nhân thường cầu Chúa.
Với Raymond, tôn giáo có vẻ đã cho anh ấy thứ để đổ lỗi
cho tội ác khủng khiếp của anh ấy.
Đứng cùng nhóm tù nhân, hát những bài thánh ca,
cầm một quyển kinh thánh.
Như vậy đã đủ để tránh xa tội ác?
Những kẻ hiếp dâm tôi đã gặp ở nhà tù này,
có thái độ cổ hủ đối với tình dục, đã làm tôi choáng váng.
Ở Lesotho, tín ngưỡng cổ hủ có vẻ vẫn còn chi phối một số người.
Hôm nay, tôi sẽ gặp một người đàn ông đã phạm một tội khủng khiếp,
do bị ảnh hưởng bởi các hủ tục hàng ngàn năm trước.
Đây là Khu tạm giam.
Hầu hết người bị giam ở đây...
đang chờ xét xử, nên họ vẫn chưa bị kết án.
Tôi biết một tù nhân cụ thể
ở đây,
báo chí đã tốn rất nhiều giấy mực.
Tôi hy vọng anh ấy sẽ nói chuyện với tôi.
Khắp Lesotho,
thầy cúng vẫn được coi trọng,
nhất là ở vùng nông thôn.
Một số bán thuốc chữa bệnh,
một số hứa hẹn giàu sang.
Ntjelo?
Nhưng việc vài người đánh đổi tất cả là rất đáng lo ngại.
Anh bị buộc tội gì? Sao anh ở đây?
Tôi bị cáo buộc giết bốn đứa con của tôi.
Anh đã giết bốn đứa con của anh?
Chúng tôi đã uống thuốc truyền thống.
Rồi chúng tôi có ảo ảnh
thành công trong kinh doanh.
Uống nó, chúng tôi có các ảo ảnh khác nhau,
và ma đưa đường, quỷ dẫn lối.
Thuốc đã khiến vợ chồng tôi giết các con.
Anh đã làm gì để giết các con?
Không thể tin là tôi đang hỏi câu này.
Vợ tôi dùng dao giết đứa hai tháng tuổi.
Hai đứa khác, chúng tôi có thuốc,
đã tắm thuốc cho bọn trẻ khiến chúng chết.
Và đứa cuối,
nói thật, chúng tôi cũng dùng dao.
Anh nghĩ sao?
Thật khó khi hỏi câu này, nhưng ý tôi là, anh nghĩ...
Anh nghĩ gì về việc anh đã sát hại các con của anh?
Tôi nghĩ về chúng và con tim tôi tan nát
khi tôi nhớ về những đứa con khỏe mạnh.
Vợ anh đâu?
Khi chúng tôi đến đồn cảnh sát, họ đã hành hung cô ấy.
Cô ấy chết vì bị thương.
Anh sẽ nhận hay không nhận tội?
Tôi cảm thấy tôi không có tội.
Tôi đã bị ma quỷ xúi giục.
Nên cả tôi và vợ tôi đã không cố ý.
Chính ma quỷ đã làm, không phải tôi.
Tòa án ở Lesotho thường nhẹ tay
nếu bị cáo chứng minh họ bị ma xui quỷ khiến,
như Ntjelo đã nói.
Tay anh ta chạm vào tay tôi
và tôi rùng mình vì ác quỷ.
Anh ta không có chút gì hối hận.
Dù vậy, anh ta mới bị tạm giam, chưa bị kết án. Tội ác của anh ta...
hay các cáo buộc chống lại anh ta, anh ta chưa bị kết tội.
Anh ta vẫn vô tội cho tới khi tòa tuyên anh ta có tội.
Thời gian ở nhà tù Maseru của tôi sắp hết.
Nhà tù này giam giữ những tội phạm nguy hiểm cần được cải tạo nghiêm túc.
Rõ ràng điều đó đang bị ảnh hưởng bởi thường xuyên thiếu kinh phí.
Trước khi đi,
tôi muốn biết họ định làm gì để giải quyết vấn đề này.
Nên tôi sẽ gặp Phó Ủy viên Trung tâm Cải tạo, Akim Phamotse.
Số tù nhân bị kết án tội phạm tình dục
có vẻ là một vấn đề nghiêm trọng.
Để cải tạo họ,
chúng tôi có điều trị tâm lý và các hình thức điều trị khác,
có liên quan đến xâm phạm tình dục.
Họ hợp tác tốt với hội bằng hữu, hội giáo sĩ,
những người hỗ trợ về mặt tinh thần.
Ông có nghĩ chính phủ đã cung cấp đủ các nguồn lực
hay ông muốn được cung cấp thêm?
Thứ chúng tôi nhận được chỉ là phần nhỏ của những gì cần thiết.
Nhưng chính vì nguồn lực của nước tôi
không thể đáp ứng một số yêu cầu
theo tiêu chuẩn quốc tế,
như chăm sóc y tế, bữa ăn,
giáo dục, đào tạo, cải tạo, chăm sóc tinh thần...
- Vậy ư? Vậy là thiếu ở tất cả các mục. - Đúng.
Thật thú vị và rất thành thực khi thừa nhận yếu kém.
Chúng tôi đang hợp tác với cộng đồng doanh nghiệp,
với các nhà thờ,
với bất kỳ ai sẵn lòng,
hiểu nhiệm vụ của chúng tôi
để giúp chúng tôi làm mới chương trình.
Nhà tù Maseru vật lộn để đáp ứng các nhu cầu cơ bản của các tù nhân.
Gần một nửa tù nhân ở đây đã bị kết án tội hiếp dâm
hoặc tấn công tình dục
và khó mà đồng cảm với những gã phạm tội này.
Và thiếu nguồn lực khiến nhà tù gặp thách thức cực lớn
để thuyết phục dân chúng rằng những người này có thể
được cải tạo và tái hòa nhập xã hội.
Biên dịch: Duy Bình