‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU CỦA NETFLIX
‎Trước kia, thứ lá kích thích này gần như ‎vô hại đối với người Nam Mỹ bản địa,
‎và đây là câu chuyện thời nay về cocain:
‎Freud, Pablo Escobar,
‎khoái lạc nơi vũ trường, ‎khoái lạc ở phố Wall
‎cocain dạng phiến, El Chapo,
‎lại thêm khoái lạc ở phố Wall.
‎Cocain là mục tiêu của các cơ quan ‎hành pháp trên thế giới trong nhiều năm,
‎nhưng vẫn là một trong những ngành ‎có lợi nhuận cao nhất ở thế kỷ 21.
‎Điều gì khiến việc buôn cocain ‎khó bị đánh gục đến vậy?
‎COCAIN
‎Tôi lớn lên ở khắp mọi nơi
‎vì bố tôi là một nhà kinh tế học ‎chuyên về phát triển kinh tế.
‎Còn tôi phải học tại Đại học Oxford, ‎chuyên ngành luật quốc tế.
‎Vào năm cuối đại học, vụ 11/9 đã xảy ra,
‎và nó đã phá hủy hoàn toàn ‎thế giới của tôi.
‎Tôi muốn biết nguyên do ‎và cách thức vụ việc xảy ra.
‎Nên tôi bắt đầu viết một thuật toán ‎sử dụng dữ liệu lịch sử
‎và xử lý chúng để dự đoán ‎cuộc tấn công tiếp theo.
‎Và nó thu hút sự chú ý của CIA.
‎Tôi làm việc với họ gần một thập kỷ ‎với tư cách là đặc vụ thực địa,
‎giữ vũ khí hủy diệt khỏi các chủ thể ‎không phải nhà nước,
‎như tổ chức khủng bố al-Qaeda ‎và các nhánh của chúng trên thế giới.
‎Chúng tôi đã chống khủng bố suốt 18 năm,
‎đôi khi tôi cảm giác ‎nó là cuộc chiến dài nhất nước Mỹ.
‎Nhưng có cuộc chiến còn tồn tại lâu hơn, ‎lâu hơn hàng thập kỷ,
‎cuộc chiến chống ma túy.
‎Và cũng giống cuộc chiến chống khủng bố, ‎nó tốn hàng triệu đô la
‎và hàng ngàn sinh mạng.
‎Và cách duy nhất ‎để ta biết làm sao kết thúc nó
‎là hiểu được ý nghĩa kinh tế đằng sau nó.
‎LOS ANGELES ‎CALIFORNIA, HOA KỲ
‎NGƯỜI BUÔN THUỐC PHIỆN
‎Bọn người ngoài kia còn làm ăn rầm rộ ‎hơn tôi, tốt cho họ thôi.
‎Miễn là tôi có hàng và nó ngon, ‎tôi sẽ luôn có khách.
‎Đây là việc tôi đang làm ‎và tôi hợp với nó.
‎Anh lớn lên ở Los Angeles à?
‎Ừ, tôi đến từ Compton.
‎Anh có nhớ, lúc nhỏ, mình đã ở gần ‎hay buôn bán cocain bao giờ không?
‎Có, khi bố tôi bán được hàng, ‎tôi biết nó tuyệt ra sao.
‎Bọn tôi có mọi thứ vào dịp Giáng sinh. ‎Nên tôi nghĩ,
‎"Nếu tôi có thể làm vậy khi có con, ‎tôi sẽ làm như bố".
‎Không có việc nào kiếm được nhiều vậy à?
‎Nơi tôi sinh ra ư? ‎Không, bạn có thể cố kiếm tiền và việc.
‎Nhưng với số tiền họ kiếm trong một ngày?
‎Tôi làm ra... trong 30 giây.
‎Tính kinh tế của nó ra sao?
‎Tôi chỉ buôn khoảng bốn ‎đến năm oz một lần.
‎Một oz đã là 900 đô la.
‎Anh thu được bao nhiêu khi bán ra?
‎Tôi sẽ tăng gấp đôi hoặc gấp ba. ‎Còn tùy thuộc xem tôi bán cho ai.
‎Đường dây hoạt động ra sao?
‎Giống như kim tự tháp ấy.
‎Một ông sếp lớn quản lí sếp khác, ‎rồi đến chúng tôi.
‎Như công ty đa cấp Avon. ‎Nhớ "Avon đây" chứ?
‎- Ừ, họ thường đến nhà ta. ‎- Đúng rồi.
‎Có một phụ nữ Avon thường mua của bố tôi.
‎- Không thể. ‎- Ừ.
‎Vậy nên tôi mới biết Avon. ‎Tôi biết chính xác nó là gì.
‎Buôn những gói 20 đô la
‎là đủ để Roy chu cấp cho gia đình mình
‎mà không phải chịu rủi ro phải ngồi tù.
‎Bất cứ ai bị bắt với hơn một kg
‎đều có thể ngồi tù 25 năm.
‎Bố tôi có bị bắt.
‎- Chuyện gì xảy ra khi ông ấy bị bắt? ‎- Họ đá cửa vào.
‎Lúc đó tôi khoảng mười tuổi.
‎Bố tôi buôn với số lượng lớn.
‎Bài học đó. Tôi không muốn thấy ‎những gì bố trải qua.
‎Tôi chỉ bán vài oz một lần, ‎điều đó giúp tôi tránh bị chú ý.
‎Về vấn đề kinh tế, ‎nó giúp tôi ở nhà an toàn.
‎Tiền của tôi ổn định vì tôi bán ‎cho những người không thể ngừng dùng nó.
‎Khi bạn hấp thụ cocain,
‎nó sẽ khiến não bạn nghĩ rằng ‎mình đã có thứ gì đó rất đáng giá.
‎Năng lượng trong người tràn trề.
‎Nhịp tim tăng.
‎Nhiệt độ cơ thể tăng, đồng tử giãn nở.
‎Khi đạt đỉnh, bạn sẽ hân hoan, vui sướng.
‎Nó làm tăng nồng độ dopamine ‎trong não rất nhanh,
‎đó là lí do nó rất gây nghiện ‎vì bạn phải liên tục dùng
‎để cố gắng đạt lại được khoái cảm.
‎Nhưng bạn không bao giờ làm được, ‎bởi vì não đã thay đổi.
‎Làn sóng dopamine sẽ không thể ‎tràn lên não như lúc đầu.
‎Năm 2017, gần 2.000 tấn cocain nguyên chất ‎được sản xuất,
‎tăng 25% so với năm 2016.
‎Và sản lượng đó đang được tiêu thụ
‎bởi khoảng 18,1 triệu người trên toàn cầu.
‎Số người dùng mới ở Mỹ ‎đã tăng gần gấp đôi kể từ năm 2013.
‎Và thông thường, ‎nhu cầu tăng là giá sẽ tăng,
‎nhưng với cocain‎ ‎thì không như thế.
‎Giá cocain ở Mỹ vẫn cực kỳ ổn định ‎trong một thời gian dài.
‎Hầu như không có món nào như vậy cả.
‎Đây không hẳn là thị trường ‎mà mọi người phải cạnh tranh về giá cả.
‎PHÓ GIÁO SƯ
‎Thay vào đó, họ cạnh tranh ‎dựa trên độ tin cậy để phục vụ thị trường.
‎Hãy bắt đầu với người tiêu dùng.
‎Người tiêu dùng sẽ chọn tay buôn ‎là ai đó đáng tin có thể cho họ thuốc
‎và không thay đổi giá quá nhiều.
‎Giá của mỗi gam cocain thường vào khoảng ‎100 đô la trong hơn 25 năm.
‎Một ví dụ tương tự ‎là ngành trò chơi điện tử,
‎giá của chúng không đổi, ‎tầm khoảng 60 đô mỗi trò
‎trong một thời gian dài.
‎Chắc chắn không phải ‎vì công nghệ chưa phát triển.
‎Đó là vì mức giá 60 đô la mỗi trò này
‎sẽ mang lại cơ chế phối hợp hiệu quả
‎với số tiền họ phải trả ‎cho trò chơi điện tử tiếp theo.
‎Khi chuyển sang thị trường như cocain, ‎việc làm đó sẽ rất tốt,
‎cho cả người tiêu dùng ‎và chính các tổ chức,
‎vì nó phụ thuộc nhiều vào độ tin cậy.
‎COLOMBIA ‎NAM MỸ
‎Bất cứ ngành công nghiệp thành công nào ‎cũng cần cung cầu ổn định.
‎Với vùng đất trống rộng lớn cùng khí hậu ‎phát triển lý tưởng cho cây coca,
‎Colombia là nơi sản xuất cocain ‎lớn nhất thế giới.
‎Nó diễn ra từ những năm 80,
‎khi Cơ quan Phòng chống ma túy của Mỹ ‎và chính quyền địa phương
‎ngừng việc mua bán cocain ‎ở Bolivia và Peru.
‎Ngành buôn cocain lớn mạnh ở Colombia
‎dưới tay thủ lĩnh băng đảng huyền thoại, ‎Pablo Escobar.
‎Ở đỉnh cao quyền lực, ‎hắn kiếm được 420 triệu đô một tuần,
‎phần lớn do hoạt động của hắn ‎hoàn toàn là tích hợp dọc.
‎Vậy là có sự giống nhau ‎giữa công ty bình thường
‎- và đế chế của Pablo Escobar, phải không? ‎- Đúng vậy.
‎IKEA là một ví dụ rất rõ ràng về điều đó.
‎Là tập đoàn buôn bán đồ nội thất,
‎IKEA sở hữu các khu rừng ‎ở nhiều nơi trên thế giới,
‎để họ có thể quản lý nguồn cung cấp gỗ
‎một cách chắc chắn ‎hơn là mua gỗ từ thị trường mở.
‎Họ có quy trình cắt gỗ ‎và các nhà thiết kế riêng.
‎Pablo Escobar cũng như vậy.
‎Hắn thu được lợi nhuận ‎từ mọi hoạt động của chuỗi giá trị.
‎Hắn nắm giữ các nhà sản xuất, ‎nhân công trồng coca,
‎phòng thí nghiệm, bộ máy xử lý,
‎việc vận chuyển và buôn sỉ cocain,
‎và phân phối đến tận chặng cuối.
‎Việc đó phần nào gây nguy hiểm cho hắn.
‎Việc tích hợp có thể hợp lý ‎từ góc độ lợi nhuận,
‎nhưng vì đây là thị trường chợ đen,
‎nên hắn phải chịu rủi ro rất cao.
‎Cửa hàng cocain một điểm đến
‎đã biến Escobar thành mục tiêu lớn ‎cho DEA và chính quyền Colombia,
‎và khi Băng đảng Medellín tan rã, mô hình ‎tích hợp dọc cũng bị lật đổ cùng với nó.
‎Sự kiện thảm khốc đó
‎đã phân cấp và tái cơ cấu hoàn toàn ‎việc buôn ma túy ở Colombia.
‎Cảnh sát quốc gia đã tìm cách triệt hạ ‎các băng đảng lớn này.
‎CHUẨN TƯỚNG ‎QUÂN ĐỘI COLOMBIA
‎Không có băng đảng lớn nào sở hữu mọi thứ.
‎Nhưng... ‎chúng tôi lại gặp một vấn đề khác,
‎hiện tượng con rắn lắm đầu.
‎Khi cắt mất một cái đầu...
‎nhiều cái đầu nhỏ hơn sẽ xuất hiện.
‎Chúng tôi thấy ngành buôn bán thuốc phiện ‎trở nên phức tạp hơn...
‎khi chúng tôi phải theo dõi những người ‎có liên quan tới từng khâu của quá trình.
‎Buenaventura là cảng lớn nhất ở Colombia.
‎Cảng gửi hàng đến 300 thành phố ‎trên toàn thế giới‎,
‎xử lý 60% hàng nhập khẩu ‎và xuất khẩu của Colombia.
‎Mọi thứ từ hàng tiêu dùng ‎như cà phê và chuối, đến ma túy.
‎Buenaventura nằm giữa biển ‎Thái Bình Dương,
‎nơi thông tới Argentina,
‎đến Panama, Mexico, Mỹ và châu Á.
‎Vậy đó là cửa ngõ cho tất cả cocain ‎thoát khỏi Colombia
‎- theo đường Thái Bình dương? ‎- Đúng.
‎Cảng tạo ra 1,8 tỷ đô la ‎doanh thu thuế hải quan mỗi năm.
‎Nhưng thành phố và các vùng lân cận ‎thì lại trông trái ngược.
‎Ý tôi là, tôi đã đi khắp thế giới, ‎và hiếm khi thấy
‎cảnh nghèo khổ tới độ này ‎nối dài hết phố nọ sang phố kia.
‎Quả là chênh lệch.
‎Có phải vì vậy nên việc buôn cocain ‎ở thị trấn này được thúc đẩy không?
‎Bọn trẻ, khi chúng mới năm tuổi,
‎chúng đã ở ngoài đường rồi.
‎Sẽ có nhiều băng đảng xung quanh.
‎Việc mua bán diễn ra khắp nơi.
‎Và đến năm mười tuổi,
‎chúng được thuê làm người kéo chuông ‎để báo với đám băng đảng,
‎"Họ ở đây. Họ ở kia".
‎Và điều duy nhất chúng muốn
‎là rao bán cocain.
‎Chúng kiếm được cả trăm ngàn peso, ‎vậy là rất nhiều đó.
‎100.000 peso ‎≈ 31,88 đô la
‎Sự giàu có hứa hẹn như vậy ‎so với việc không có nước sinh hoạt
‎- phải hấp dẫn hơn rồi. ‎- Đúng vậy.
‎Tôi từng nói chuyện với họ và hỏi,
‎"Ước mơ của các anh là gì? ‎Các anh muốn làm gì?"
‎Và họ nói,
‎"Không, chúng tôi sống ở hiện tại. ‎Ai lại quan tâm đến mười năm sau...
‎khi có thể sẽ không có mười năm sau chứ".
‎Một phần ba dân số thất nghiệp.
‎Bốn mươi lăm phần trăm không có nước sạch.
‎Và 80 phần trăm ‎sống dưới mức nghèo khổ ở Colombia.
‎Do đó, với nhiều người ở đây,
‎cách duy nhất để sống sót ‎là làm việc với cocain.
‎Nơi đây như thị trấn sản xuất cocain
‎Cách thành phố khoảng hai tiếng rưỡi,
‎nhà máy trải dài đến các khu rừng rậm ‎của dãy núi Andes,
‎nơi nguồn nhân lực giá rẻ ‎châm ngòi cho quá trình sản xuất.
‎Khoảng 82.000 gia đình Colombia ‎phụ thuộc vào việc trồng coca để sống.
‎Do không thể tự mua đất, ‎nên họ canh tác trái phép
‎trên 400.000 mẫu đất công.
‎NÔNG DÂN TRỒNG COCA
‎Hôm nay bạn trồng cây chuối,
‎thì sau một năm, ‎bạn sẽ thu được một nải chuối.
‎Và nải chuối đó có giá khoảng 5.000 peso ‎trên thị trường.
‎Đó là lý do buộc chúng tôi phải...
‎tiếp tục trồng coca.
‎Loại cây này thường ra lá...
‎ba tháng một lần.
‎Một trong số bao này...
‎một bao có thể đựng vừa khoảng năm lô lá.
‎Mười nghìn peso mỗi lô.
‎MỘT LÔ = 10K PESO ‎MỘT BAO (5 LÔ) = 50K PESO
‎6 BAO MỖI NGÀY = 300K PESO ‎≈ 90 ĐÔ LA
‎Vậy nên công nhân bọn tôi
‎phải thu hoạch sáu cân mỗi ngày
‎để có thể sống yên ổn với gia đình.
‎Cần khoảng một tấn lá coca ‎để sản xuất một kg cocain.
‎Với một tấn đó, những người nông dân ‎được trả khoảng 500 đô la,
‎mức giá này không thay đổi trong 30 năm.
‎Để dập tắt ngành này,
‎ta cần tạo ra các cơ hội mới
‎để người dân ‎có thu nhập một cách hợp pháp.
‎Nếu không, mọi thứ đều sẽ vô ích.
‎Năm 2015, chính phủ Colombia khởi động ‎kế hoạch thay thế cây trồng đầy tham vọng,
‎mong thuyết phục được nông dân ‎thay cây trồng trái phép
‎bằng những cây hợp pháp.
‎Nhưng việc đó khá rắc rối
‎vì họ không chỉ cần sản phẩm ‎có năng suất cao,
‎mà còn cần thị trường ổn định.
‎Vậy nên khi trồng coca, họ biết chắc ‎sẽ có người mua sản phẩm đó thường xuyên
‎và họ có mức giá tương đối ổn định.
‎Với các sản phẩm khác, ‎mọi thứ không rõ ràng như vậy.
‎Để gia nhập vào thị trường hợp pháp, ‎họ cần nhiều đường lối.
‎Điều này đòi hỏi một khoản đầu tư lớn.
‎Và tôi không biết
‎chính phủ Colombia có đủ khả năng ‎cung cấp những mặt hàng công này không.
‎Vậy là nông dân sẽ đưa ra ‎các quyết định kinh tế phù hợp
‎dựa trên những ưu đãi có sẵn cho họ?
‎Đúng vậy.
‎Nhưng các ưu đãi cực kỳ hạn chế,
‎vẫn chưa đủ để thúc đẩy người trồng coca ‎chuyển sang trồng cây hợp pháp như cà phê.
‎Không giống như coca, ‎cà phê có chi phí rất lớn,
‎giá dao động mạnh,
‎và ngày càng dễ bị ảnh hưởng ‎bởi biến đổi khí hậu.
‎Đối với nông dân có ít tiền ‎và nguồn lực hạn chế,
‎coca là giống cây trồng khó cưỡng.
‎Đối với họ, ranh giới giữa hợp pháp ‎và bất hợp pháp
‎không mấy quan trọng.
‎Vì khi chính phủ tìm đến họ và nói, ‎"Này, việc các anh làm là bất hợp pháp",
‎họ sẽ nói, "Ông là thằng nào? ‎Tôi chưa từng gặp ông.
‎Ông chưa bao giờ quan tâm đến bọn tôi.
‎Nên định nghĩa hợp pháp của ông ‎chẳng là gì với tôi cả".
‎Khi nhìn vào nông nghiệp hợp pháp ‎và bất hợp pháp, sẽ thật dễ dàng
‎khi áp đặt chúng thành tốt và xấu, ‎đen và trắng.
‎Tự ta nghĩ rằng những ai gây ra tội ác này
‎hoàn toàn khác biệt với chúng ta
‎và ta sẽ không bao giờ làm việc đó.
‎Nhưng sau cùng, theo kinh nghiệm của tôi ‎trong cuộc chiến chống khủng bố
‎và hành trình tìm hiểu ‎cuộc chiến chống ma túy,
‎họ là những người có lý trí,
‎những người đưa ra ‎các quyết định kinh tế dễ hiểu
‎dựa trên những ưu đãi dành cho họ.
‎Nếu ở trong tình huống tương tự, ‎có lẽ ta cũng quyết định như vậy.
‎Tôi chưa từng đi loại này.
‎- Chưa à? ‎- Ừ!
‎Tôi từng đi Black Hawks ‎nhưng loại này thì chưa.
‎Nhưng máy bay này bay nhanh và đa dụng.
‎Việc trồng coca chỉ chiếm khoảng 9% ‎hoạt động kinh doanh cocain,
‎nhưng nó là trọng tâm ‎của những nỗ lực chống ma tuý.
‎Chính phủ chi hàng triệu đô la Mỹ ‎để xóa sổ cây trồng.
‎Một phần của 10,5 tỷ đô la Washington ‎được chi trả
‎đã tài trợ cho các trực thăng và vũ khí,
‎với mục tiêu tới được nơi trồng coca, ‎cách xa đường phố hay cơ sở hạ tầng.
‎Cuối những năm 90, Colombia bắt đầu ‎sử dụng máy bay rải hóa chất
‎để phun thuốc diệt cỏ trên đồng coca.
‎Nhưng vào năm 2015,
‎việc phun thuốc trên không đã bị dừng ‎do lo ngại các hóa chất sẽ gây ung thư.
‎Và bây giờ, họ làm bằng tay.
‎Với kinh nghiệm ‎phòng chống buôn lậu ma túy
‎và cây trồng phi pháp,
‎quân đội Colombia đã phát hiện ra rằng...
‎dân quân giấu thiết bị nổ sau các lùm cây.
‎NHÓM GIẢI VÂY, QUÂN ĐỘI COLOMBIA
‎Các đơn vị này trang bị vũ khí mạnh
‎vì có nhiều nhóm nổi loạn ‎và bán quân cánh hữu
‎tham gia buôn bán ma túy.
‎Nhóm nổi loạn lớn nhất đất nước,
‎Lực lượng Vũ trang Cách mạng Colombia, ‎hay FARC,
‎đã ký thỏa thuận hòa bình ‎với chính phủ vào tháng 11 năm 2016.
‎Nhưng nhiều bè phái FARC ‎đã từ chối các điều khoản
‎và tiếp tục tự cung ứng, ‎ít nhất là một phần,
‎bằng cách buôn cocain.
‎Trước hết, đội sẽ dò quét để đảm bảo ‎khu vực đó không có thiết bị nổ...
‎để họ có thể nhổ rễ cây thủ công.
‎Đội nhổ cây thủ công sẽ dùng xẻng
‎để đào gốc rễ lên
‎vì nếu dùng dao cắt,
‎rể vẫn còn ở dưới đất ‎và cây có thể mọc trở lại.
‎Dù khá vất vả, nhưng bọn tôi vẫn cố gắng.
‎Trung bình mỗi ngày, chúng tôi ‎thường diệt trừ được từ hai đến ba hecta.
‎Mục tiêu mới của chính phủ là...
‎giảm được 70 phần trăm ‎lượng cây đang tồn tại
‎trong bốn năm.
‎Việc này cũng xảy ra ‎trong cuộc chiến chống khủng bố:
‎chi hàng đống tiền ‎nhưng không nhận được kết quả gì nhiều.
‎Chỉ cách khu diệt trừ khoảng 300 mét‎,
‎các nông dân ban nãy xử lý lá ‎vừa thu hoạch thành hỗn hợp nhão,
‎bước kế tiếp để làm ra cocain.
‎Là một người trồng coca ở vùng này,
‎anh tự trồng và xử lý coca à?
‎Coca được trồng ở một nơi ‎và chuyển về một nơi khác để chế biến.
‎NÔNG DÂN TRỒNG COCA
‎Anh trồng coca, vậy anh có xưởng chứ?
‎Có.
‎Chế biến ở đó có thể cho ra giá ‎cao hơn bình thường.
‎Hầu hết nông dân bán coca thô ‎cho các xưởng tạm,
‎xưởng xử lý chúng thành hỗn hợp ‎trước khi bán cho các băng đảng‎.
‎Nhưng mấy người này tự dựng xưởng,
‎đảm nhận nhiều khâu trong chuỗi cung ứng ‎để thu nhiều lợi nhuận hơn.
‎Xăng được dùng để rửa lá coca.
‎Sau khi nghiền lá, họ sẽ ngâm chúng ‎trong xăng với một lượng nhỏ axit sunfuric
‎để tách alkaloid cocain ra khỏi lá coca.
‎Cô có thể thấy kia là xăng, ‎còn đây là thành phẩm trong nước.
‎Khi được lọc ra,
‎hỗn hợp này sẽ là nền móng ‎cho thành phẩm cuối cùng.
‎Băng đảng tự định giá cho sản phẩm ‎họ bỏ tiền sao?
‎Đúng vậy, chủ yếu là các băng đảng ‎và nhóm tội phạm.
‎Họ sẽ quyết định giá cả.
‎Dù những nông dân này đang kiếm thêm ‎chút đỉnh bằng cách tự chế hỗn hợp coca,
‎các băng đảng ‎vẫn nắm toàn quyền kiểm soát.
‎Vì chúng có thể điều chỉnh giá cả ‎của hỗn hợp tự chế.
‎Kiến thức kinh tế căn bản.
‎Nhà sản xuất thu về lợi nhuận rất nhỏ ‎so với chi phí bỏ ra,
‎vì nhóm nhà sản xuất rất đa dạng
‎tùy vào mục đích, mưu cầu kinh doanh.
‎Đa số mọi người đều biết về độc quyền bán.
‎Một nhân vật lớn kiểm soát ‎việc bán sản phẩm.
‎Thông thường ở phía người mua, ‎một là chấp nhận chất lượng thấp hơn,
‎hai là gật đầu với mức giá cao hơn,
‎thường là cả hai.
‎Rất ít người biết về một hiệu ứng ‎gọi là độc quyền mua,
‎khi chỉ có một người mua ‎ra giá cho một sản phẩm nhất định.
‎Một ví dụ rất đơn giản để hiểu là Walmart.
‎Nếu bạn là người bán tất hay áo phông,
‎Walmart là công ty thu mua duy nhất, ‎bạn không có lựa chọn nào khác.
‎Chuyện gì sẽ xảy ra ‎nếu anh từ chối bán với giá đó?
‎Đơn giản là tôi phải rời khỏi khu vực này ‎và ngừng trồng cây.
‎Đi đến nơi khác vì tôi có thể sẽ bị giết.
‎Đôi khi tôi cũng sợ.
‎Nhưng nông dân chúng tôi ‎không có lựa chọn nào khác.
‎Băng đảng sẽ trả khoảng 900 đô la ‎cho một kg bột nhão, rồi chúng sẽ xử lý nó
‎với các hóa chất khác như dầu hỏa,
‎axit sunfuric và muối cacbonat,
‎để tinh chế nó thành cocain,
‎đáng giá hơn 100 lần ‎so với mức đầu tư ban đầu.
‎Khi ra thành phẩm cocain, ‎nó sẽ được đem đi vận chuyển.
‎Nhưng trước hết, ‎cần phải cất giấu nó cẩn thận.
‎Những kẻ buôn ma túy ‎tấn công từ mọi hướng.
‎Nào là máy bay tự động, ‎rồi tàu ngầm, đào hầm cũng có luôn.
‎Họ cũng bố trí bộ binh giấu hàng ‎trong những vật dụng hàng ngày.
‎NGƯỜI BUÔN LẬU THUỐC PHIỆN
‎Chúng tôi có số cocain này trên bàn.
‎Anh có thể nói sơ qua ‎làm sao nó lại ở đây được chứ?
‎Họ chế ra nó,
‎rồi cho tôi tọa độ của tôi ‎tới nơi cần đến nhận đồ.
‎Và đến lượt bọn tôi ‎đóng gói theo cách này.
‎Các anh luôn giấu trong đồ chơi thế này à?
‎Không phải ai cũng làm thế này.
‎Có khi là bỏ trong giày...
‎trong cặp, máy tính.
‎Không ai lục soát chúng sao?
‎Họ không phát hiện được khối cocain à?
‎Một số sẽ để ý, ‎nhưng điều đó còn phụ thuộc...
‎vào việc ta chỉnh thú nhồi bông ra sao ‎hay nhét cocain thế nào.
‎Rồi sau đó thì sao?
‎Tất cả những gì tôi làm với món hàng ‎chỉ có vậy.
‎Rồi tôi đến tọa độ họ đưa cho tôi...
‎tại cảng Buenaventura.
‎Vậy trong chuỗi cung ứng này, ‎việc anh làm...
‎chỉ là giấu cocain?
‎Hiện tại, đúng là ‎tôi chỉ làm mỗi việc này.
‎Tôi đang kiếm được hai triệu peso đây.
‎Nếu làm việc ở một cửa hàng gần đây
‎hoặc việc khác, mất bao lâu ‎để anh kiếm được số tiền đó?
‎Có thể là trong hai tháng...
‎hoặc hai tháng rưỡi.
‎Việc mà anh đang làm rất nguy hiểm.
‎Tôi sợ những kẻ cầm đầu ngành này hơn,
‎vì luật pháp có thể bỏ tù bạn, nhưng...
‎bất cứ ai phạm sai lầm trên đường phố,
‎người đó sẽ chết.
‎Hai triệu đồng peso Colombia
‎là khoảng 650 đô la Mỹ.
‎Cũng dễ hiểu tại sao anh ta ‎và những người khác sẵn sàng mạo hiểm.
‎Không phải người ta ‎tự nhiên sinh ra đã muốn
‎vận chuyển cocain lên phía Bắc vào Hoa Kỳ,
‎nó đến được đây vì ở đây có nhu cầu.
‎Một lần nữa, những gì nó tạo ra ‎là một thị trường rất béo bở
‎cho những người sẵn sàng mạo hiểm ‎để phục vụ thị trường đó.
‎Và biên lợi nhuận đó ‎mở ra rất nhiều cơ hội cho sự đổi mới,
‎chính xác là để đa dạng hóa rủi ro ‎và đảm bảo
‎ta luôn có thể cung cấp hiệu quả ‎cho thị trường này.
‎Trong nỗ lực kìm nén tính hiệu quả đó,
‎Chính quyền Colombia nhận ra
‎họ không thể chỉ trông cậy ‎vào việc xóa sổ cây trồng.
‎Do đó, họ sử dụng chiến thuật ngăn chặn.
‎Nếu không thể cản được lúc trồng, ‎bạn phải cố ngăn lại khi vận chuyển.
‎ĐẠI TÁ ‎QUÂN ĐỘI COLOMBIA, ĐƠN VỊ KIỂM TRA MA TÚY
‎Hàng ngày, tổng số xe tải ‎đi qua cảng này là bao nhiêu?
‎Ở cảng này,
‎sẽ có từ 300 đến 500 xe đi vào mỗi ngày.
‎Anh ấy đang xác minh
‎mấy bao cà phê đó ‎không có thuốc bất hợp pháp.
‎Tôi đang nhìn hàng trăm bao cà phê...
‎đằng sau anh.
‎Nếu như có cocain ‎giấu ở một trong số những túi kia,,
‎trong hàng trăm bao đó, ‎anh tìm được chứ?
‎Khi xe hàng vào, ‎bọn tôi dùng công nghệ như máy quét.
‎Chúng tôi còn có chó ‎để đánh hơi nhận biết.
‎Và cuối cùng là bước kiểm tra vật lý.
‎Nếu có cocain trong đó thì sao? ‎Sẽ thấy ở đầu que à?
‎Cô sẽ thấy thứ gì đó màu trắng ở ngay đây.
‎Nóng quá.
‎Nhiệt độ đó pha nổi một cốc cà phê đó.
‎Phải.
‎Năm nay, có 5.000 kg cocain bị tịch thu ‎ở cảng này.
‎Năm ngàn kg ‎bằng khoảng năm tấn bột cocain
‎nghe có vẻ nhiều cocain, ‎nhưng nó vẫn chưa là gì khi so sánh
‎với 1.400 tấn thoát khỏi sự kiểm tra
‎và lọt ra khỏi đất nước hàng năm.
‎ĐƠN VỊ CHỐNG MA TÚY, ‎CẢNH SÁT QUỐC GIA COLOMBIA
‎Chúng tôi cần thợ lặn xuống biển
‎và kiểm tra bên dưới.
‎Khi thủy triều lên...
‎nước thường che phủ rất nhiều vị trí.
‎Chúng tôi phải kiểm tra bến tàu.
‎Có vấn đề.
‎Đi kiểm tra thuyền đi.
‎Hàng được tìm thấy trong bánh lái, ‎ngay trong chân vịt.
‎Ta có thể thấy có một ít cao su ‎ở giữa bao bì,
‎dùng để chống thấm ancaloit.
‎Là bột.
‎Một loại bột tốt.
‎Màu xanh ngọc lam này cho ta biết ‎nó dương tính với cocain.
‎Năm mươi tám gói hàng được tìm thấy...
‎với khối lượng tổng cộng 56 kg cocain.
‎THIẾU TÁ, ĐƠN VỊ CHỐNG MA TÚY ‎CẢNH SÁT QUỐC GIA COLOMBIA
‎Số cocain này được chuyển tới Nhật Bản.
‎Ở Hoa Kỳ, 56 kg trị giá 1,5 triệu đô la ‎nếu bán sỉ,
‎hoặc 4,6 triệu đô nếu bán lẻ.
‎Và ở Nhật, nó có thể đáng giá hơn gấp đôi.
‎Giá của cocain ‎dao động mạnh trên toàn cầu,
‎tùy thuộc vào độ khó khi buôn lậu hàng ‎từ Colombia đến thị trường địa phương.
‎Với cảnh sát cảng, ‎đó là vụ tịch thu tầm cỡ
‎nhưng luôn có những người chờ thời ‎để tận dụng lúc cảnh sát thả lỏng.
‎Đây, tôi đã đóng gói đồ xong.
‎Rồi chúng tôi đi về phía bến tàu.
‎Có hàng trăm người như Luis đến cảng,
‎ai cũng mang hàng để chuyển đến Mexico,
‎và cuối cùng là đến Hoa Kỳ.
‎Vào tù thật kinh khủng.
‎Không ai trên đời đáng phải đi tù hết.
‎Luis mới phải vào tù vì buôn lậu.
‎Việc này ít nhiều sẽ làm người khác ‎đánh giá lại công việc của họ.
‎Nhưng ở đây là Buenaventura,
‎và anh ấy thấy vận chuyển cocain ‎là lựa chọn duy nhất để sống.
‎Vận chuyển cocain,
‎để xử lý, đi lấy nó ở một nơi
‎rồi thả nó xuống nơi khác,
‎họ không trả gì cả. Một triệu peso.
‎1.000.000 PESO ‎≈ 308 ĐÔ LA MỸ
‎Họ sẽ trả một nửa lúc đi lấy,
‎và phần còn lại khi hàng đã đến nơi
‎Mọi thứ bạn làm chỉ để nhận về rất ít.
‎Chúng ta là những kẻ thất bại.
‎Bên sản xuất và cả bên chế biến ‎từ giai đoạn đầu không thực sự...
‎- sống theo lối sống Pablo Escobar. ‎- Trời, đúng vậy.
‎Về phía bên bán, họ cũng không như vậy.
‎vì nó cứ tăng gấp đôi, gấp đôi và gấp đôi,
‎và ta cứ nghe thấy hàng tỷ đô la đổi chủ, ‎vậy ai là người có được số tiền đó?
‎Băng đảng Mexico ‎và các tổ chức tội phạm lớn
‎đang quản lý các bộ phận trung tâm ‎của chuỗi giá trị này.
‎Có những bộ phận trong chuỗi giá trị...
‎để xác thực được độ đáng tin để vận chuyển
‎một lượng hàng lớn phi pháp, ‎bạn phải kiểm soát toàn bộ lãnh thổ
‎mà hàng sẽ đi qua. Và cách duy nhất, ‎nếu như ở chợ đen, ta sẽ dùng bạo lực.
‎Băng đảng Sinaloa,
‎một trong những nhóm buôn ma túy lớn ‎và nguy hiểm nhất thế giới,
‎chúng đã buôn lậu hàng trăm tấn cocain...
‎CÔNG TỐ VIÊN MỸ, ‎QUẬN ĐÔNG NEW YORK
‎... vào nước Mỹ.
‎Sau sự sụp đổ của Escobar và việc đóng cửa ‎tuyến đường Caribbean đến Miami,
‎các băng đảng Mexico chiếm toàn bộ ‎khâu vận chuyển sang Mỹ và hơn thế nữa.
‎Có ước tính các băng đảng thu được ‎trung bình lợi nhuận 24 tỷ đô la mỗi năm,
‎chỉ từ doanh thu của Mỹ.
‎Và khi nói đến các băng đảng,
‎Sinaloa là tiêu chuẩn vàng.
‎Băng đảng này ‎kiểm soát 60% lượng ma túy ở Mexico,
‎với thu nhập hàng năm lên tới 3 tỷ đô la.
‎Hàng được chuyển về phía bắc Mexico,
‎thường là trong các lô hàng nhỏ,
‎dừng ở các nhà an toàn dọc đường.
‎Có hàng ngàn nhà kho như thế này, ‎trên khắp Mexico,
‎tạo thành đường dây ma túy ‎gần như không thể phá hủy tới nước Mỹ.
‎Ở đây ta có 300 kg cocain.
‎BUÔN LẬU COCAIN, BĂNG SINALOA
‎300 KG ‎≈ 8,1 TRIỆU ĐÔ LA MỸ, GIÁ BÁN BUÔN TẠI MỸ
‎Khi vào tới Sinaloa, đống hàng sẽ an toàn.
‎Mọi thứ đều được chăm sóc chu đáo, ‎có nhiều người canh giữ.
‎Đây chỉ là một ít thôi.
‎Tôi mang hàng lên thuyền và dỡ ra.
‎Rồi tôi soạn hàng, bọc bằng bao cao su...
‎Nó giống một cái túi đặc biệt, ‎như lớp bọc giúp hàng không ngấm nước.
‎Sau vài ngày, khi có lệnh, ‎tôi sẽ chất hàng lên.
‎Hiện tại, ‎không có băng đảng thù địch nào ở đây...
‎nhưng ở đời, ai mà biết trước được gì.
‎Chúng tôi phải đi rồi...
‎Nhanh lên!
‎Đi thôi.
‎Lợi nhuận rất khủng. ‎Vì thế nó mới phát triển.
‎Giá trị cocain tăng lên bằng cách nào?
‎Dựa vào mức độ rủi ro xảy ra ở mỗi chặng,
‎lợi nhuận phần nào đó sẽ phản ánh ngay.
‎Hãy nghĩ về chuỗi này ‎như một chiếc đồng hồ cát,
‎phần trên đỉnh sẽ rất rộng mở, ‎đó là nơi sản xuất,
‎nhưng từ khúc đó trở đi, ‎càng ngày nó sẽ càng tập trung lại.
‎Hàng sẽ bị tập trung lại ‎khi vận chuyển hàng loạt,
‎và cô phải bảo vệ nó.
‎Khi tới khâu vận chuyển, ‎lúc này rủi ro cao hơn nhiều,
‎nên đây sẽ lúc xảy ra ‎sự tăng vọt lợi nhuận đầu tiên.
‎Ở Colombia, hàng có giá 2.500 đô một kg...
‎Và ở Manzanillo,
‎giá của nó dao động ‎từ 12.000 đến 14.000 đô.
‎Đi thôi!
‎Còn ở Sinaloa đây, giá sẽ là 17.000 đô la
‎và 26.000 đô ở California.
‎300 KG ‎≈ 24,6 TRIỆU ĐÔ LA MỸ, GIÁ BÁN LẺ MỸ
‎Hàng sẽ chuyển lên một con thuyền lớn hơn.
‎Từ đây, nó sẽ vượt biển...
‎đến San Felipe rồi đến Baja.
‎Ở đó, hàng được chia ra và chuyển tới Mỹ,
‎từng chút một, bằng xe.
‎- Sẵn sàng. ‎- Đi thôi! Đi!
‎Sinh ra ở miền Bắc Ciudad Juárez, ‎Anh em nhà anh ấy phải đấu tranh để sống
‎Bất kể trưa, tối hay sáng ‎anh ấy đều phải làm việc suốt
‎Vì công việc, không phút nào ngơi tay
‎Và đó là "El Moy" ‎trong chiếc Buick được trang bị đầy đủ
‎Thổi bay, tung bụi khắp nẻo đường anh đi
‎Với mọi loại hàng hóa ‎Dành cho người thích tiệc tùng
‎Để họ không phải chiến đấu
‎Và những ai không thích công việc của tôi
‎Sẽ phải đối mặt với anh ấy
‎Và tùy vào bạn cả thôi!
‎Sức mạnh của Juarez.
‎NGƯỜI BUÔN COCAIN
‎Ai cũng muốn lấy chỗ này.
‎Vì từ nơi đây đi đến Mỹ rất dễ.
‎Không giống Arizona, phải đi qua sa mạc.
‎Mất vài ngày đi bộ ‎để đến được điểm giao hàng.
‎Ở Juarez, việc vượt biên cũng dễ dàng hơn.
‎Tôi bắt đầu vận chuyển 50 kg đến Mỹ.
‎Nó được vận chuyển ‎từ Colombia đến Sinaloa.
‎Vào thời điểm đó, ‎vẫn còn đường hầm ở El Paso.
‎Bọn tôi có thể đi qua ‎những nơi dưới lòng đất đó.
‎Chúng tôi đi qua hầm, qua sông.
‎Ngay đây, có đường hầm đi ‎tới một căn nhà ở Chihuahuita.
‎Họ sẽ chất mọi thứ tại đó và mang đi.
‎Những đường hầm bỏ hoang này là di tích.
‎Ngày nay các băng đảng trốn giữa ban ngày,
‎thường đi qua các cả cửa khẩu chính.
‎Dù người chở có biết hay không, hàng vẫn ‎được giấu trong sản phẩm hợp pháp đến Mỹ.
‎Và cô thấy đó, quả là vinh quang ‎đối với một tổ chức tội phạm, phải không?
‎Vì cô có thể đi đường cao tốc này
‎có xe tải, xe lửa và mọi thứ
‎di chuyển vào và ra khỏi Mỹ,
‎thật quá dễ dàng...
‎để hàng len lỏi vào trong.
‎Có xe tải chứa cocain,
‎nhưng họ không bỏ lên hàng trăm cân
‎trong một chiếc xe...
‎Không, hàng được chuyển liên tục ‎với số lượng nhỏ:
‎ba ký, năm ký, hoặc mười ký.
‎Mặc dù Mỹ và Mexico đã nỗ lực ngăn chặn ‎trong hai thập kỷ,
‎người dân Mỹ vẫn chi hàng tỷ đô ‎cho cocain.
‎Đối với chính quyền ở Juarez,
‎đây như trò mèo vờn chuột ‎không có điểm dừng.
‎Không chiếc xe nào được đi theo tôi ‎trừ khi tôi ra lệnh.
‎Chúng tôi đã bắt giữ vài người có súng ‎từ băng đảng Sinaloa.
‎Rồi bọn tôi có thêm thông tin.
‎cocain ở trong một chiếc xe khác.
‎Một chiếc xe tải trắng đã đến đây. ‎Biển số xe Texas.
‎Chúng đến chỗ đèn giao thông rồi.
‎Có thể là một phút nữa.
‎Rõ. Đã rõ, Đội Hai.
‎Sẵn sàng đi.
‎Chúng tôi sẽ kiểm tra xe anh.
‎Làm đi.
‎Khoảng... 26.
‎Ba mươi sáu kiện hàng.
‎Đưa anh ta vào xe tuần tra.
‎Mỗi băng đảng ‎đều có cách buôn lậu ưa thích...
‎ĐẶC VỤ DEA
‎...và chúng luôn tìm kiếm ‎những con đường mới
‎để tăng cơ hội chuyển hàng của chúng ‎vào đất nước này.
‎Đó là lối vào nước Mỹ.
‎Và từ Hoa Kỳ, ‎ta có Hệ thống Xa lộ Liên bang.
‎Ta có thể mang nó đi bất cứ đâu mình muốn.
‎Thế là cocain đã đến được Mỹ,
‎và anh mô tả nó ‎như phần đáy mở ra của đồng hồ cát
‎với nhiều con đường khác nhau ‎để phân phối...
‎trong nước Mỹ, tới tận những bữa tiệc.
‎Sẽ có một nhóm người rất trung thành
‎với thói quen hít cocain.
‎Họ biết đây là chợ đen,
‎nên họ cũng biết ‎đây là hành động liều lĩnh,
‎và đó là điều kiện cần thiết ‎để phục vụ thị trường này.
‎Do đó, họ sẽ rất vui vẻ trả giá cao
‎để có hàng chuyển tới tay.
‎Những vụ giết người, bắt cóc, ‎bạo lực tàn khốc này
‎sẽ tiếp diễn, một khi các băng đảng Mexico ‎vẫn còn mạnh như vậy.
‎Và chúng vẫn sẽ còn mạnh mãi
‎miễn là chúng đáp ứng được nhu cầu ‎không công ty hợp pháp nào làm được.
‎Và nhu cầu đó đến từ chúng ta, từ Hoa Kỳ.
‎Tối thứ Sáu và thứ Bảy, ‎mọi người ở bữa tiệc, hộp đêm
‎đặt ma túy qua điện thoại ‎hay mua ở góc phố.
‎Và những gì họ không biết,
‎hoặc từ chối thừa nhận,
‎là sau tất cả, họ đang tài trợ ‎cho một chuỗi đau khổ của con người
‎với lựa chọn đó.
‎Ngành công nghiệp toàn cầu ‎trị giá hàng tỷ đô la này,
‎được xây trên lưng của người nghèo.
‎Theo kinh nghiệm của tôi, ‎sau nhiều năm phục vụ,
‎tôi nhận ra ‎ta không thể cứ mãi làm như vậy,
‎mãi nhìn những dữ liệu ‎không cho thấy hiệu quả.
‎Ta đã chi 10,5 tỷ đô la ‎vào cuộc chiến chống ma túy ở Colombia.
‎Nửa triệu người Colombia đã chết.
‎Năm ngoái, lượng cocain ‎được chuyển đi nhiều hơn bao giờ hết.
‎Hợp pháp hóa có vẻ khá cực đoan ‎với hầu hết người dân Mỹ,
‎nhưng một khi nhu cầu vẫn tiếp tục tăng
‎và giá cả vẫn cao ‎vì không có kẻ cạnh tranh hợp pháp nào,
‎Tôi tự hỏi không biết liệu hợp pháp hóa ‎và quy định
‎có là lựa chọn duy nhất không.
‎Các lệnh cấm chỉ là ảo tưởng ‎để tất cả chúng ta cảm thấy ổn.
‎Một ảo tưởng tốn hàng triệu đô la
‎và hàng ngàn sinh mạng.
‎NHỮNG NGƯỜI BỊ GIẾT
‎LOS ANGELES ‎CALIFORNIA, HOA KỲ
‎Vậy là Roy, trở lại LA...
‎mọi chuyện vẫn vậy.
‎Anh có bao giờ sợ rằng cocain sẽ...
‎mất đi sự hấp dẫn, ‎và không có ai mua nữa không?
‎Không bao giờ.
‎Không thể nói không, ‎nhưng sẽ luôn như vậy.
‎Kiểu như khi có đủ tiền, ‎nó sẽ luôn là lựa chọn hàng đầu.
‎Miễn là ai đó vẫn muốn,
‎miễn là tôi còn sống và bán nó,
‎tôi vẫn sẽ làm.
‎Biên dịch: Tuan Nguyen